Vml. abdij Maagdendaal
Auteur: jmdur
Meer informatie
Hoeve

perceelgrenzen
Langs de perceelgrenzen : de Tintelkinderen zijn fan van stille wegen, deze wandeling volgt dus zoveel mogelijk de oude buurt- en voetwegen, maar om een mooie lus te kunnen maken waren ze genoodzaakt om een deel van het traject langs de gewone baan te nemen en soms moesten ze ook afwijken van de platgetrapte paden langs de randen van maïsvelden. De twee uitersten dus. Hier volgen we een wel erg stil pad en nemen we er de topografische kaart bij om de snijpaden van de akkers te volgen. Door de afwisseling van grasweiden, fruitbomen en maïsvelden is dit de ideale biotoop voor o.a. de steenuil (koesterbuur Vlaams-Brabant). Steenuilen zitten graag in hoogstamboomgaarden of in een dikke knotwilg. Je kan ze 's avonds regelmatig horen keffen. De kinderen van de TintelTuin willen in deze omgeving graag twee steenuilkasten ophangen.
Auteur: TintelTuin
Meer informatie
Landschapsgrens

Sint-Leonarduskerk
De Sint-Leonarduskerk is een kerk in de Belgische stad Zoutleeuw. De kerk dateert uit de 13de - 16e eeuw en werd gebouwd ter vervanging van een romaanse kapel die hier in 1125 door Benedictijnen uit Vlierbeek werd opgetrokken. Met de bouw van de kerk werd in 1231 gestart. Het grootste deel is opgetrokken in de gotische stijl, de oudste delen zijn romaans . De twee torens zijn met elkaar verbonden via een galerij over de middenbeuk.
De elegante vieringtoren bevat een klokkenspel met 24 klokken. De Sint-Barbaratoren van de kerk behoort sinds 1999 tot het Werelderfgoed van de UNESCO als onderdeel van de groepsinschrijving van 56 belforten in België en Frankrijk.
Auteur: Wikipedia
Meer informatie
Kerk

Oplinter
Oplinter is een dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van de stad Tienen. Oplinter was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.Volgens de gangbare verklaring is Linter een samenstelling uit lind + ter, met de betekenis "lindeboom". Deze verklaring is onhoudbaar. In plaatsnamen met Lind/Lint, die Gysseling in zijn Toponymisch Woordenboek opgeeft, gaat het telkens over een plaats "bij een linde of een lindenbos". Deze plaats kan zijn: vruchtbaar aangeslibd land zoals in Lindau, een bosje op hoge zandgrond zoals in Lindelo, een woeste vlakte zoals in Lindveld, een hofstede zoals in Lindweiler, enz. "Lindeboom" komt echter nergens als plaatsnaam voor. Daarom moeten we Linter eerder verbinden met Lintaruurde , een onbekende plaats in Friesland, te verklaren als "voorde in de beek genoemd Lintara". Lintara was de oude naam van de Genovevabeek. Het voorvoegsel Op heeft de betekenis opwaarts, naar boven. De dorpsnaam Oplinter betekent aldus "de stroomopwaartse nederzetting bij de Lintara". Zo werd de waternaam een dorpsnaam.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Grazen
Grazen is een dorp en deelgemeente van Geetbets in de provincie Vlaams-Brabant. Tot 1971 was Grazen een zelfstandige gemeente waarna het werd opgenomen bij Rummen. In 1977 verloor ook Rummen zijn zelfstandigheid zodat beide dorpen deelgemeenten van Geetbets werden.Grazen heeft zijn landelijk karakter behouden, het ligt namelijk ver van een groter centrum en ook grote verbindingswegen laten het dorp links liggen. Centraal ligt het driehoekige dorpsplein met petanquebaan met in de nabijheid van de meer dan 100 jaar oude kerk. Er zijn de resten van verbouwde vroegere grote vierkantshoeven zoals de Stassartwinning, verbouwd tot feestzalen en de Grazenwinning waarvan de omgrachting nog aanwezig is.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkranskerk
De Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkranskerk is een kerk in het Belgische Ransberg, deelgemeente van Kortenaken.
In 1419 liet edelvrouwe Elisabeth Van Ransberghe, weduwe van ridder Geldolphus de Pere, op de berg een ruime kapel bouwen om er dagelijks een mis te laten opdragen voor zichzelf, voor haar overleden man en voor hun bloedverwanten. Zij bekwam van de bisschop van Luik en van de pastoor en de heer van Neerlinter, dat een kapelaan kon benoemd worden die verbonden bleef aan de kapel. De edelvrouwe schonk daartoe haar huis en voldoende goederen om deze priester te voorzien van alle levensnoodzakelijkheden.
Kerk

Sportcentrum Houtemveld Tienen
Sporcentrum Houtemveld Tienen
Auteur: Dromos
Sportcomplex

Ransberg
Ransberg is een helling gelegen in Vlaams-Brabant. De startplaats bevindt zich in Kortenaken en heeft een lengte van 707m en een gemiddeld stijgingspercentage van 10% en max. 16%
Auteur: tournst
Helling

Kerk van Neerlinter
De kerk van Neerlinter is toegewijd aan Sint-Follianus. Volgens een oorkonde uit 1139 bestond deze kerk reeds lang. De kerk diende verscheidene keren herbouwd te worden. Nu eens omdat ze te klein was, dan weer omdat ze was afgebrand (een paar keer) of omdat een ijzeren kruis door het dak stortte. Vandaag vraagt het daarom enig speurwerk om delen van de kerk in een bepaalde eeuw te situeren.
Auteur: Lannoo
Kerk

Zoutleeuw
Bij Zoutleeuw stroomt al heel lang de Kleine Gete een rivier waar Zoutleeuw dankzij zijn bevaarbaarheid, zijn geld aan verdiende. Over het Marktplein rijdt u het dorp binnen en ziet de prachtige Sint-Leonarduskerk uit 1231 met een zeer oud en waardevol interieur. Rondom het mooie Marktplein staan verder nog het zeer opvallende stadhuis en de naastgelegen lakenhal uit de 14e eeuw.
Auteur: RouteYou Route Generator
Stadhuis

Viander
Recreatiedomein Viander is een wandelpark dat zich uitstrekt over 8 hectaren.Je kan er rustig verpozen aan één van de drie visvijvers.Voor de kinderen zijn er verschillende speeltoestellen.Er is ook een dierenparkje met ezeltjes,geitjes en andere dieren met een hoge aaibaarheidsfactor.Je kan er ook drankjes en snacks kopen of je kan er je meegebrachte lunchpakket opeten.
Auteur: JadeEs
Recreatie

De ijzeren weg
De IJzerenweg is de bedding van een oude spoorlijn die omgetoverd is in een fietspad dat de Getevallei doorkruist. Je kan fietsen van Diest, via Zoutleeuw tot in Tienen. Van daar kan je nog verder door fietsen richting Hoegaarden en zelfs tot in Namen. De spoorlijn werd in 1878 in gebruik genomen en verbond Tienen, Diest en Mol met elkaar. En werd onder meer gebruikt om suikerbieten en seizoenarbeiders uit de omliggende gemeenten van en naar de Tiense Suikerraffinaderij te transporteren.
Auteur: Landelijke Gilden fiets-, wandel- en autoroutes
POI

Het dorpsplein van Grazen: waar is de vijver?
Wie op zoek gaat naar het dorpsplein van Grazen heeft het even moeilijk. Er bestaat geen Dorpsstraat of een Kerkstraat. Google Maps plaatst je op de kruising van de Verdaelstraat met de Vijverstraat. Als je je naar hier begeeft, is er geen enkele visuele herkenning die je zegt dat dit het hart is van het dorp. Maar 450 meter verder in de Vijverstraat ontdek je een ruim plein en wanneer je in de hoek een opgeschoten kapel ziet, dan zou je graag willen geloven dat dit het ‘kerkplein’ is. De schaarse huizen in een open bebouwing rondom een grasplein, suggereren geenszins de intimiteit van een eeuwenoud dorp. Maar die driehoekige vorm van deze plaats dan? Is dat niet zo’n oude dries? Absoluut niet. Niet voor niets noemt het hier ‘Vijverstraat’. Reeds op de Villaretkaart van 1745 werd hier een vijver getekend omgeven door enkele losstaande hoeves en huizen en volgens de stippen op de kaart te zien lag de vijver midden in een boomgaard.
De vijver werd in 1953 gedempt. Naar het schijnt zou deze poel de oorzaak geweest zijn van ziektes. We hebben geen aanduidingen gevonden dat de plek zo ongezond was. Het lijkt eerder een argument van het gemeentebestuur om een kale betonweg aan te leggen en de idyllische vijver om te toveren naar een ‘green’ met het allure van een klein golfterrein. Vandaag kan er petanque gespeeld worden. Alleszins zullen de ouders van kleine kinderen wel tevreden geweest zijn met deze veilige beslissing...
Voorheen noemde de baan hier Dorpsstraat en eerder nog Daalstraat. Bij de fusie in 1977 bleek Geetbets reeds een Dorpsstraat te hebben en daarom werd de dorpsstraat van Grazen prompt omgedoopt tot Vijverstraat. Waarom niet ‘Groenstraat’ of zo. De vijver was reeds 25 jaar verdwenen.
Maar laten we niet sarcastisch zijn. Het is fijne groene plek, met flink wat zitbanken en petanquebanen. De vijf linden zijn goed aangeslagen en ze zullen een prachtige groene en geurige rand vormen wanneer de oude wilg er op een dag niet meer zal zijn. Deze majestueuze boom – je wordt duizelig wanneer je onder zijn takken naar boven kijkt – werd waarschijnlijk in 1959 geplant, op het moment dat het Kristus-Koningbeeld - dat nu aan de kerk staat – naar hier werd verplaatst.
Auteur: Jan Rymenams
Plein

Een nieuwe kerk en een bijzonder architect
Het is de Brusselse architect Jules Barbier die de plannen voor een nieuwe kerk tekende en de kosten raamde op 24.996 Bef. Dit moet zeker een tour de force voor een scherpe berekening geweest zijn want de uitgaven mochten niet meer dan 25.000 Bef. bedragen.
De bouw werd begonnen op 24 maart 1894 en voltooid in 1898. De volgende jaren zou de kerkfabriek amper aan de kosten kunnen voldoen. Het duurde jaren voor iedereen betaald werd. De aannemer Colsoul klaagde hierover nog in 1914. Of hij uiteindelijk zijn geld gekregen heeft, weten we niet. De Eerste Wereldoorlog zou wel eens het verloop van de financiering kunnen bepaald hebben.
Neogotiek en een vleugje Art Nouveau
Het moet ons niet verwonderen dat de kerk van Grazen ontworpen werd in een stijl die in die periode bij voorkeur gehanteerd werd voor religieuze gebouwen: de neogotiek. Als we daar een ander voorbeeld in het Hageland naast plaatsen, namelijk de kapel van het gasthuis in Aarschot, dan zijn de gelijkenissen groot. Uiteraard vinden we hier de spitsboog, het archetypisch kenmerk van de gotiek, terug. Maar kijk vooral naar het gebruik van baksteen afgewisseld met elementen in hardsteen. Die zie je overvloedig gebruikt in de inkom en spaarzaam in accenten van raamomlijstingen, dekstenen en druiplijsten. Het effect is niet alleen berekend op decoratie maar heeft ook een praktisch voordeel om gevoelige delen te beschermen en te ondersteunen. De ingang is – buiten enkele kruisbloemen op de geveltoppen na – de enige plaats waar beeldhouwkunst versierend gebruikt wordt: losse bladmotieven van de kapitelen en hoofdjes met ernstig kijkende gezichten.
De kleur van de rode bakstenen is subtiel gebruikt om de vensters iets in de grijze muurvlakken te laten uitspringen.
Het geheel is bijzonder elegant. Het lijkt alsof Barbier alle moeite genomen heeft om deze gracieuze bescheidenheid aan te passen aan de nederigheid van deze agrarische gemeenschap. Kijk maar naar het sierlijke daktorentje, het grote hellende dak, de smalle, gegroepeerde ramen…
En toch! Een markant detail zien we in het opvallend ronde venster met glasraam in de zuidelijke beuk. Het lijkt wel een juweel gevat in de heldere baksteen en de vloeiende, bijna voluptueuze vorm van de ‘dorpel’. Beeld je eens in dat je hier honderd jaar geleden op een besneeuwde avond en een heldere sterrenhemel naar de kerstmis gaat en dat het licht in de kerk uitnodigend gloeit...
Een nieuwe bestemming
In 1923 kocht de gemeente Geetbets voor een bedrag van 652.000 euro drie eigendommen van het bisdom: de kerk van Grazen en de parochiezaal en de pastorij van Rummen.
Momenteel kan de kerk gehuurd worden door mensen die er kleinschalige evenementen willen organiseren. Dat kunnen zowel privéactiviteiten zijn als activiteiten voor een ruimer publiek. Op die manier wordt de kerk een uitbreiding van het buurthuis vlakbij. Dat momenteel gerenoveerd en zou einde van dit jaar (2024) klaar moeten zijn. Voor de reservatie voor een dag betaal je 150 euro plus de verwarmingskosten.
Architect Jules Barbier, neogotiek en een Brusselse kermis
Wat ons uitermate verwondert is het feit dat de architect de niet onbekende Jules Barbier is. Jules Barbier werd in 1865 geboren in Hasselt maar zijn ouders woonden toen reeds in Schaarbeek. Het gezin was zeker niet onbemiddeld en had connecties in diverse kringen zoals het openbaar bestuur, de bouw- en zakenwereld en de artistieke scène. Het is dan misschien niet toevallig dat hij na zijn studies als architect aan de slag kon gaan bij Jules-Jacques Van Ysendyck. Van Ysendijck was een belangrijke, zo niet de belangrijkste vertegenwoordiger van de Vlaamse neorenaissancestijl. Het stadhuis van Schaarbeek is hiervan een schitterend voorbeeld. En hoewel Barbier het palet van diverse stijlen perfect beheerste, zal je vaak iets van dit neorenaissance historicisme in zijn realisaties terugvinden. Zelfs in zijn talrijke Art Nouveau-woningen is er een samenspel van baksteen en natuursteen en maakt hij gebruik van hoektorentjes en scherp hellende daken.
Barbier was erg actief bij restauraties van historische gebouwen. En hier moeten we waarschijnlijk zijn band met Grazen zoeken. Van 1893 tot 1910 werkte hij in Zoutleeuw en restaureerde er het gemeentehuis, de school, de overdekte markt en het vredegerecht. Dat hierdoor de contacten gelegd werden voor de bouw van de nieuwe kerk in Grazen, is best mogelijk.
Maar wat Barbier bij het grote publiek het meest beroemd maakte, en waardoor hij volgens het architectuurtijdschrift Vers l'art van 1898 tot onze meest opmerkelijke architecten behoorde, was zijn deelname aan grote tentoonstellingen zoals l’Exposition internationale de Bruxelles van 1897 waarvoor hij de wijk Vieux Bruxelles ontwierp. Dit was helemaal niet bedoeld als een wetenschappelijk verantwoorde archeologische reconstructie maar als een pittoreske uitvinding gebaseerd op stijlen uit het verleden. Voor l’Exposition universelle de Bruxelles (Solbosch) van 1910 tekende hij Bruxelles-Kermesse. De creatie ging op 24 augustus in de vlammen op. Barbier stierf een maand later op 29 september. Hij werd net 45 jaar.
Barbier, die een erg gevoelig man was en leed aan wat toen neurasthenie genoemd werd, heeft in zijn korte leven een erg groot oeuvre nagelaten dat te weinig bekend is.
Auteur: Jan Rymenams

De Sint-Annakapel verlost je van ‘enuresis nocturna’
Waarschijnlijk had je de inhoud van deze paragraaf overgeslagen als er voor de titel alleen maar Sint-Annakapel zou gestaan hebben. En als er ‘bedplassen’ zou gevolgd hebben in plaats van deze deftige medicinale term, dan zou je nooit nieuwsgierig zijn geweest.
Hier kan je de heilige Anna aanroepen wanneer je kleine spruit – en dus ook jij – last heeft van bedwateren. Het is niet bekend sinds wanneer wanhopige moeders dit soort bedevaart naar hier ondernamen. Zeg maar: sinds mensenheugenis. En ze brachten de luiers van hun koters mee. Ik heb nergens gevonden of dit nu al dan niet luiers met inhoud moesten zijn. Blijkbaar moet de begankenis druk geweest zijn want ergens wordt verhaald dat hier vroeger waslijnen vol met kinderdoeken te zien waren. Of moeten we dat met een korreltje zout nemen? Zeker en vast, want er werd ook zout geofferd! Het verband met het bedwateren is niet zo duidelijk, tenzij je genoegen neemt met het feit dat zout hygroscopisch is en flink wat vocht kan opnemen. Fopspenen en armbandjes voldoen ook als ex voto. Een noveenkaars branden of dertien ommegangen rond kapel maken kon eveneens bijdragen tot het welslagen van het ritueel.
Maar de piskapel of luipiskapel, zoals ze genoemd wordt, is dus gewijd aan de Heilige Anna die in de middeleeuwen als moeder van Maria en als oma van Jezus erg populair was. Anne Harse, kloosterlinge uit de nabije abdij van Oriënten, liet de kapel in 1644 voor haar naamheilige bouwen. Tot in de jaren 1980 was er tijdens de dagen van de ijsheiligen (12 en 13 mei) een processie vanuit het dorp naar de kapel om een goede oogst af te smeken.
Toch had men niet het volle vertrouwen in de bedoelingen van de bezoekers en werd de deur blijkbaar afgesloten. Offeren kon je dan wel nog door gebruik te maken van een ingenieus mechanisme in het venster naast de ingang.
Blijkbaar moet het hier voor de sinten goed toeven zijn want wanneer je door de ingeslagen ruitjes loert, zie je op het altaar een bonte verzameling van heiligenbeelden. Eentje hiervan verdient nog even de aandacht. Dat is Sint-Martinus, de kannibaal onder de heiligen, een soort Merckx die in alle disciplines uitblonk. Hier wordt hij aanroepen tegen koorts. Er wordt gezegd dat hij op zijn sterfbed aangeslagen was door de koorts. Een andere verhaal dicht hem het tot leven wekken toe van een jongeling die aan koorts gestorven was. Koorts werd in de middeleeuwen beschouwd als een aparte aandoening. Men legde geen verband met een eventuele onderliggende oorzaak zoals een infectie. Het ritueel dat gehanteerd werd om van koorts te genezen bestond erin dat men een kledingstuk van de zieke aan de beroepsheilige offerde. Maar textiel was een dure aangelegenheid en daarom werd overgeschakeld op een rood lintje. Hiermee werd de zieke aangeraakt. Het lintje werd bij voorkeur onder heimelijke omstandigheden aan de tralies van een van de vensters van de kapel gebonden. Zoiets werd het ‘afbinden van de koorts’ genoemd. Argeloze voorbijgangers moesten wel voorzichtig zijn want door het aanraken van het lintje werd de koorts op hen overgedragen.
De kapel was altijd in privaat bezit en in 1877 was sprake van een chapelle nouvelle construction, wat zou betekenen dat zij geheel herbouwd zou zijn. In 2004 werd de kapel aangekocht door de gemeente en in 2010-2011 werd ze fraai gerestaureerd.
Zo midden in de velden is het een aangename plek om te mijmeren. En als het moeilijk is om in een sfeer van meditatie te komen, kan je altijd inspiratie vinden bij een van de gedichten die op roestvrije plaatjes op paaltjes in het gelid voor de kapel staan. Je leest poëzie van gelegenheidsdichters uit de basisschool of van lokale historici die hun verzen zeker met een aangescherpte pluim hebben geschreven. Maar je leest er ook een gedicht van de Hagelandse dichteres Ina Stabergh. En Hagelands moet je letterlijk want waar je gaat langs Hagelands’ wegen kom je een gedicht van Ina tegen. Deze schrijfster en dichteres, ooit de eerste vrouwelijke stadsdichter van Vlaanderen, verblijdt, vertedert en verwondert de voorbijganger op heel wat Hagelandse plekken met haar klare dichtkunst. Soms, en zoals het hier het geval is, is het handig wanneer je iets van de geschiedenis van de plek af weet. Daarentegen, weet je er niets van, dan kan het gedicht je op weg zetten van een boeiende speurtocht naar het verleden.
Auteur: Jan Rymenams
Kapel

De Grazenmolen, bijna 800 jaar middeleeuwse spitstechnologie
Wanneer we doorheen het weiland met nog enkele fruitbomen, door het hekje naar het erf stappen, worden we verrast door een intieme sfeer. We zijn hier bij de Grazenmolen. Deze werd gebouwd op de Melsterbeek. Deze beek heette ooit de Laerbeek. Vandaar dat men ook spreekt van de Laerbeekmolen. Maar de molen heeft nog andere namen die zijn geschiedenis in een notendop samenvatten. Hij werd ook Rummenmolen genoemd toen hij nog aan de overkant van de straat op het grondgebied Rummen stond. En de benaming ‘molen van Oriente’ verwijst naar de eigenaar, de abdij van Orienten, zo’n kilometer naar het zuiden.
Hoewel er in Vlaanderen reeds watermolens bestonden in de 7de en 8ste eeuw, zou vooral tijdens de 11de en 12de eeuw de techniek verbeterd worden en zouden de lokale heren en kloosters in groten getale watermolens bouwen. Op hetzelfde ogenblik werd de bovenslagmolen ontwikkeld. We weten dat reeds in 1234 in de nabije buurt van deze plaats in Rummen een molen aanwezig was want 1234 is het jaar dat deze molen door ridder Libert (alias Berton), heer van Grazen, voor de helft aan de Abdij van Oriënten werd geschonken1. Deze molen noemde toen de Laermolen. Maar de molen zou daar niet blijven staan. Door de abdij werden inspanningen gedaan om het waternet efficiënter te organiseren. De Melsterbeek werd tussen abdij en molen recht getrokken. Dit gebeurde met de toestemming van ridder Jan, de zoon van Libert, op voorwaarde dat de aangelanden geen schade zouden lijden. De Laermolen werd in 1269 afgebroken en een nieuwe molen werd aan de gekanaliseerde beek gebouwd. Dit werd de Grazenmolen. Deze bleef gedurende de volgende eeuwen eigendom van de abdij.
In 1796 werd de abdij opgeheven en de molen werd in 1798 samen met 12 bunder grond openbaar verkocht aan particulieren. Zoals het vaak ging werd dit ‘zwart goed’ gekocht door kapitaalkrachtige stedelingen. In dit geval werd de Brusselse notaris Petrus Josephus Cappuyns voor 8400 F de nieuwe eigenaar. MNa de val van Napoleon in 1815 kwam de molen en 5 ha grond in handen van de Brusselaar Joannes Vanderhoeft.
Molenaars hadden de reputatie rijk en leugenachtig te zijn. Het moet ons dan ook niet verwonderen dat zijn zoon en molenaar Jacobus lange tijd burgemeester van Grazen was. Meer dan 150 jaar bleef de molen in handen van deze familie.
In 1958 werd door de Dienst Oppervlaktewaters op alle eigenaars van watermolens druk uitgeoefend om over te schakelen op een andere aandrijfbron dan de waterloop of om het sluizensysteem te verbeteren. Het waterrecht werd toen door de Staat voor veel geld van veel moleneigenaars afgekocht. Maar de Grazenmolen behield haar recht en moderniseerde niet.
Tot 1970 was de molen onder molenaar Edmond Cappuyns nog in werking. De uitbating stopte de facto in 1975 toen het grote metalen middenslagrad verwijderd werd en verkocht als oud ijzer. Het molenmechanisme was in 1988 nog intact. De familie Charlier-Spruyt was toen eigenaar.
In 1994 werd de molen geklasseerd als monument.
De molen is steeds een korenmolen geweest.
Watermolen

Hoeve Vinkenbosch: jenever, kippen en fruit.
Deze grote hoeve lijkt wel een klassieke vierkantshoeve. Maar dit klopt niet wanneer we historische kaarten raadplegen. Oorspronkelijk waren er alleen gebouwen aan de straatkant en het achterliggend woonhuis. Later werden de open zijden dicht gebouwd zodat de vorm een gesloten geheel werd.
Ze werd in de jaren 1850 door Joannes Henricus Vinckenbosch opgetrokken. Toen reeds had de hoeve een oppervlakte van 27 ha. Eigenaar Vinckenbosch had een grote stokerij te Tienen.
Hoewel we er voor deze stokerij niet geheel zeker zijn, zou het best kunnen dat de bedrijfsvoering gelijkaardig was als deze van de Hasseltse stokers. Die gaat als volgt: bij het verwerken van graan tot alcohol komt tijdens het stookproces een spoeling vrij. Dit residu is rijk aan bloem, gist, suikers, vezels, eiwitten en vitaminen en werd als veevoeder aangewend. In het begin gebeurde dit voor het overwinteren van het vee. In Vlaanderen waren dat vooral runderen. De dieren werden in de winter op stal gehouden en produceerden – naast vlees – ook melk voor boter en kaas. De mest van de dieren en de kaliumas uit de fornuizen werden uitgereden op de velden, wat dan weer de graanoogst ten goede kwam. Zo was de kringloop gesloten. Het hoevepersoneel kon ’s winters in deze ‘bedrijfstak’ nog actief zijn. Vanaf 1848 – twee jaar later werd deze hoeve gebouwd – brak de grote bloeiperiode aan van de jenevernijverheid. De verdere mechanisatie van de stokerijen, de uitbouw van een goede verkeersinfrastructuur en de vaccinatie van de runderen tegen de longziekte maakten dat deze expansie bleef duren tot 1880. In de Hasseltse regio waren de runderen alleen nog ossen die op stal gehouden werden en vetgemest werden voor het vlees. Die productie was zo groot dat Hasselt kan bogen op het eerste Belgische slachthuis. We denken dat zich in de bijgebouwde vleugels van deze hoeve de stallen voor de ossen werden ingericht.
Rond 1880 begon echter het verval. De overheid verhoogde stelselmatig de alcoholaccijns, niet alleen om de schatkist te spijzen, maar ook om het alcoholmisbruik in te perken. De gewijzigde landbouwpolitiek legde de klemtoon op de vleesnijverheid en niet langer op de eigen graanproductie waardoor de weg werd vrijgemaakt voor de import van goedkoop graan uit de Balkan, Rusland en Amerika.
Bovendien was voor de kleinere graanstokerijen de concurrentie met de spiritusfabrieken, die alcohol wonnen uit goedkopere grondstoffen zoals suikerbieten en suikerbietmelasse, niet langer houdbaar. Zij overleefden enkel dankzij de verkoop van vee en stalmest. Maar ook hier strooiden de opkomst van kunstmest en de toenemende concurrentie van landbouwers die zich steeds meer op veeteelt toelegden, roet in het eten. We zien dan ook dat dit bedrijf hier omstreeks 1900 een grote kippenkwekerij wordt.
In de jaren 1970 werd het accent naar fruitteelt verschoven en werden grote frigo’s geïnstalleerd. In 1988 hadden de eigenaars Emiel en Georges Vinckenbosch ongeveer 45 ha waarvan 25 ha fruit.
Hoeve

Steenberg
Hier op de Steenberg van Wommersom werden de kwartsieten van Tienen ontgonnen. Dat deed men ook in de buurt van Rommersom. Al in de prehistorie was men dol op deze harde stenen om werktuigen te vervaardigen. Je kan hier in de buurt artefacten vinden van prehistorische stenen werktuigen. Je maakt veel kans net nadat een landbouwer het veld omploegt.
Later werd dit gesteent ook als lokale bouwsteen gebruikt. De vorming van deze kwartsieten is gekoppeld aan het toenmalige klimaat van het Paleogeen (56 miljoen jaar geleden). Het silicarijke gronddwater droog tijdens droge periodes heel snel op en lieten harde kwartsietlagen achter. Het was hier toen in Vlaanderen een zwoele 30 °C gemiddeld. Het zou nooit meer zo warm worden.
Auteur: Dromos
Geologisch punt

De Sint-Ambrosiuskerk en een zoete heilige
Zoveel kerken die toegewijd zijn aan de heilige Ambrosius kennen we niet in Vlaanderen. Sint-Ambrosius is een heilige uit de 4de eeuw en de patroon van de imkers. Hij heeft die reputatie te danken aan het feit dat toen hij als baby in de tuin lag te slapen, er een zwerm bijen op zijn gezicht kwam zitten. Zonder hem te steken.
De kerk staat hier nog maar sinds 1759. Voor die tijd was dit een akker, zo’n kilometer ten noordwesten van het dorpscentrum en de oude kerk gelegen. Die brandde in 1741 af.
De huidige, sobere neoclassicistische kerk is van de hand van de norbertijn Grégoir Godissar (1708-1780) van de abdij van Averbode. Niet toevallig trouwens want de abdij bezat sinds 1234 de patronaatsrechten van de parochie. Godissar was in de 18de eeuw een bekwaam bouwmeester van de abdij en heeft een aardig palmares. Hij tekende voor enkele nieuwe gebouwen van de abdij, voor verschillende dorpskerken en pastorieën (o.a. te Messelbroek), voor het verdwenen refugiehuis en het bijzonder fraaie College van Premonstreit te Leuven.
Interessant is dat naast het typisch gebruik van baksteen voor het geheel en Maaslandse kalksteen voor het portaal er gebruik gemaakt werd van ijzerzandsteen voor de muurbasis en voor enkele vensteromlijstingen. Of dit recuperatie was van de oude kerk of dat de stenen uit de groeve van de Weefberg bij de abdij kwamen, weten we niet, maar is best mogelijk.
De kerk werd in 1926 uitgebreid met een nieuw koor en zijbeuken. Het contrast in kleur van de eerder grijze baksteen met de oude, felrode steden is opvallend.
Aan de voorzijde zien we het fraai originele ijzeren hekken. Rond de kerk is er een interessant kerkhof.

Gisanten Jan en Joanna, sober maar modieus
In de zijmuur van de Sint-Ambrosiuskerk zie je een opvallend groot grafteken in Maaslandse kalksteen. De voorgestelde personen zijn Jan van Hoen en zijn echtgenote Joanna van Gulpen. De steen dateert uit de 17de eeuw. Wat we nu als een rechtopstaande steen buiten de kerk zien, lag oorspronkelijk plat horizontaal op een verhoogde sarcofaag uit zwart marmer in het koor van de oude kerk van Rummen.
De figuren lijken te twijfelen tussen liggen en staan, maar het hoofd ligt duidelijk op een kussen. De handen zijn in gebed gevouwen en de ogen zijn gesloten. De personen zijn in de volle kracht van hun leven, met een leeftijd van zowat 30 jaar. Dit was een idealisering van de werkelijkheid want Joanna was een oude vrouw toen ze stierf. Deze typische voorstelling noemen we ‘gisant’. Er zijn er slechts enkele te zien in het Hageland.
Hoewel de beelden flink wat groter dan een normale persoon uit die periode, is de presentatie vrij natuurgetrouw. Jan heeft de haartooi die kenmerkend is voor die periode: lange lokken, een nette middenstreep, een snor en sikje op de kin. Boven zijn harnas draagt hij een tabberd. Aan de polsen zie je de plooitjes van de linnen onderrok, de zgn. ‘gauntlet’. Aan zijn linkerzijde draagt hij aan een draagriem een lang, scherpgepunt zwaard, een ‘rapier’. De leeuw aan zijn voeten wijzen niet zozeer naar moed, maar vooral naar autoriteit en gezag.
Joanna is ondanks haar adellijke en rijke afkomst een eenvoudig gekleed. De losse krullen die samenkomen in een knot worden bescheiden bedekt door een driehoekige ‘coif’ en een lange hoofddoek. Ze heeft een jakje aan, dat vooraan uitloopt op een punt. De mouwen lijken met een lint aan d epols samengebonden te zijn en ook hier zien we het linnen onderhemd (ponjetten). Kijk ook eens naar de voeten; Die zijn gestoken in een puntige kous en een soort van open sandalen met riempjes (lachets).
Dat Jan van Hoen fier was op zijn afstamming zien we aan de talrijke wapenschilden aan de zijkanten.
Graf

Villa de Fraiture, troost voor een bedrogen weduwe
Naast de kerk zien we de classicistische woning die Maria de Fraiture in 1863 liet bouwen. Ze was zelf van een aanzienlijke familie en huwde in 1819 ongelukkig met baron de Succa uit he nabije Binderveld.
Deze baron hield er een avontuurlijk amoureus leven op na. Een eerste huwelijkspoging met een andere dame had hij afgeblazen omdat zijn kostuum niet klaar was. Vier dagen na het huwelijk met Maria werd hun eerste kind geboren. In 1825 stuurde hij zijn zwangere vouw en vier kinderen de laan uit om met zijn zwangere maîtresse op het vaderlijk kasteel in Binderveld te gaan wonen. Hij verbraste het familiekapitaal en was genoodzaakt om een specerijwinkel in het dorp te openen. In 1833 overleed hij op 38-jarige leeftijd.
Let eens op de smeedijzeren topstukken op de hoeken van het gebouw en bewonder het originele gietijzeren bovenlicht boven de ingang
Historisch gebouw

De oude pastorie van Rummen, trots van de buitenheren
Aan een lange, groene laan van platanen zien we de poort van de vroegere pastorie van Rummen. Dit is privéterrein.
Deze fraaie pastorie laat vermoeden dat de abdij van Averbode goed voor haar buitenheren zorgde. Door het Concilie van Trente (1545-1563) werd bepaald dat er meer aandacht moest besteed worden aan de zielenzorg van de parochianen en dat de pastoor op de parochie moest wonen. Dat was blijkbaar niet steeds het geval geweest. Abdijen bouwden pastorieën die niet alleen zoveel mogelijk voor hun eigen levensonderhoud moesten instaan, maar ook een zeker prestige dienden uit te stralen. Zo gebeurde ook in Rummen en in 1630 werd hier een gesloten complex gebouwd bestaande uit meerdere gebouwen, woning, schuur en stallingen omgeven door een brede gracht met een omtrek van ca. 170 bij 40 meter. Er was hier ook een moestuin, een boomgaard en een bosje voor brandhout.
Water was van essentieel belang, zowel als drinkwater dan wel voor de mogelijkheid om vis te kweken. De pastorieën liggen dan ook wat lager in het landschap. De gracht bood ook bescherming tegen ongewenste bezoekers. Ook de toegangspoort had een rol van beveiliging.
Op het domein bevonden zich een of meerdere schuren, zgn. tiendenschuren met de bedoeling om de tienden (belastingen in natura) tijdelijk te bewaren voor ze verder vervoerd werden naar de grotere, gecentraliseerde voorraadschuren of ‘spijkers’.
Blijkbaar werd deze pastorie grondig herbouwd in de 18de eeuw en het geheel geleek meer op de modieuze ‘entre cour et jardin’: het woonhuis met vooraan een koer om de gasten te ontvangen en achteraan een moes- en siertuin. In de 19de eeuw evolueerde de tuin naar een ‘jardin anglais’
Historisch gebouw

Oude kerk: zoek de kapel achter huis in de Kapelstraat!
Wie hoge verwachtingen koesterde om nog veel van de oude kerk te zien, komt bedrogen uit. Je moet goed opletten om er niet voorbij te lopen. Goed verscholen in een tuin zien we iets wat op een kapel gelijkt staan waarin oude grafstenen werden gemetst. Interessant zouden de afbeeldingen zijn van Maria met scepter en kroon als Koningin van Aarde en Hemel en een gekruisigde Christus. Maar, tsja, zover geraak je niet.
De kerk van Rummen werd bediend door de norbertijnen van Averbode. Abt Arnold van Tudel (1368) visiteerde de kerk en sprak van schilderingen op de muren. In 1640 zou – waarschijnlijk onder druk van de contrareformatie – bevolen worden om die muurschilderingen te verwijderen.
In juli 1741 ontstond brand in de schoorsteen van het nabijgelegen paanhuis (brouwerij). Door de wind sloeg het vuur over op de nabijgelegen huizen. Volgens de beschrijving van de ramp werden in een halfuur tijd 18 huizen in de as gelegd. Een vrouw en een kind van 5 à 6 jaar lieten er het leven. Enkele decennia later werd een nieuwe kerk hogerop in het dorp gebouwd, de huidige Sint-Ambrosiuskerk.
In 1759 deed de geestelijkheid afstand van het kerkhof en de resten van het koor. Er waren blijkbaar heel wat 17e-eeuwse stenen graftekens op het kerkhof. Iets wat toch niet als zo gewoon kan beschouwd worden want doorgaans was een stenen kruis te duur voor een gewone dorpeling. Waarschijnlijk waren de stenen graftekens dan ook van gegoede inwoners. Een deel van die oude stenen kruisen werd gerecupereerd voor de aanleg van een pad aan de nieuwe kerk. Maar daar merk je ook niets meer van
Kapel

Het voormalig schutterslokaal. Een scheetje van 24 stuivers.
Op de historische kaarten zien we hier een hoopje huizen bij mekaar staan. Op het plein valt ons onmiddellijk het witte blok van een gerestaureerd, maar onmiskenbaar ouder gebouw op. Het is het voormalige lokaal van de schuttersgilde.
Het verwonderde ons te lezen dat in deze landelijke gemeente een schuttersgilde heeft bestaan. Ze werd opgericht in 1640, in een periode dat de Tachtigjarige Oorlog stagneerde, maar de aanwezigheid van de Spaanse troepen en de dreiging van de aanvallen uit het protestantse noorden nog sterk aanwezig waren.
De Sint-Sebastiaansgilde, zoals ze heette; hanteerde de kruisboog. Negen jaar na de stichting werd ze gereorganiseerd door François-Theodoor Hoen de Cartils. Hij beheerde de heerlijkheid Rummen en had er een uitzonderlijk fraai kasteel. Het moet ons dan ook niet verwonderen dat hij geïnteresseerd was in een kleine ‘krijgsmacht’ met een vast aantal van 31 leden.
Zin voor administratie, regelgeving en hiërarchie was deze periode zeker niet vreemd. De gilde had een bestuur bestaande uit een Koning, een Deken (of voorzitter), twee Gouverneurs, een Alfeer of vaandeldrager, drie Raadsleden en een Knaepe of knecht.
Oorspronkelijk stonden de schuttersgilden in voor de beveiliging tegen indringers en voor het handhaven van de orde. De vraag is evenwel of deze gilde in die periode nog effectief voor defensieve activiteiten werd ingezet. Veel gilden die in de 17de eeuw gesticht werden, hadden eerder ambities in de richting van ontspanning en vermakelijkheid.
In 1650 werd aan het dorpsplein dit gebouw opgericht. De bovenverdieping herbergde het gildenlokaal ‘Die Camere’ en de gelijkvloers werd gebruikt door de wethouders. De leden oefenden op de doelen die op het dorpsplein opgesteld werden. Zoals voor de gilden doorgaans het geval was, waren de leden verplicht op bepaalde dagen deel te nemen aan de misvieringen en aan de processies.
En zo waren er nog heel wat andere verplichtingen. Indien men hieraan niet voldeed’ moest men een geldelijke boete betalen, soms nog vermeerderd met een vat bier. Het moest ook leuk blijven!
Dat die regels bijna kolderiek konden zijn, kunnen we illustreren met het feit dat iemand die een wind liet vliegen in het lokaal of aan de schietstand 24 stuivers1 diende te betalen. Of wanneer je tijdens de wedstrijd je frustraties uitte met vloeken of grove taal, dan werd je muts op het doel gehangen en met pijlen doorschoten door de andere leden. Wie een pot of kruik brak, diende voor twee nieuwe te zorgen. En voor het dreigen met een mes, mocht je twee gulden uit je beurs halen.
Tijdens de Franse overheersing, in 1795, werden de gilden verboden. De bezetter vreesde de ‘kwade geest’ die er heerste. Die ‘kwade geest’ sloeg dan op de afkeer van het Franse regime en de opstandige gedachten die daarmee gepaard gingen
Historisch gebouw

Het oorlogsmonument en het ‘kanonneke’
Het oorlogsgedenkteken werd op 19 september 1920 ingehuldigd. Deze inhuldiging vertoonde bijna een standaardprogramma zoals we dat in die periode voor deze monumenten overal te lande zien gebeuren. De stoet werd gevormd op een belangrijke plaats; Toen was dit voor het huis van de burgemeester. Schoolkinderen – voor wiens toekomst de soldaten gevochten hebben – liepen voorop, met de foto’s van de gesneuvelde dorpsgenoten. De fanfare en de oud-strijdersvereniging volgen. Het bleef vaak niet bij een enkele fanfare of een enkele oud-strijdersvereniging. Dergelijke plechtigheden vonden immers hun weerklank in de naburige dorpen. Aan het monument werd door het organiserend comité het gedenkteken aan de gemeente aangeboden. En dan waren er de ellenlange toespraken van de burgemeester, de oud-strijdersbond en het schoolhoofd. Vooral deze laatste had de belangrijke taak om zijn oud-leerlingen als martelaren te eren en de jeugd op hun vaderlandse plichten te wijzen. Niet zelden droeg die schooljeugd nog enkele verzen voor en zongen de scholieren patriottistische liederen.
Op het monument staan de namen van oorlogsslachtoffers. Alleen al de namen van de plaatsen en de data waar en wanneer deze soldaten gesneuveld zijn, vormen een korte samenvatting van wat de impact was van deze oorlog voor de gemeenschap van Rummen. Op 5 augustus 1914 viel de eerste Rummense soldaat in Wandre tijdens het geweld van de Duitse opmars. De volgende sneuvelde op 25 augustus te Hofstade wanneer het Belgisch leger een uitval vanuit de vesting Antwerpen waagt. Tijdens de loopgravenoorlog viel een Rummenaar op 8 mei 1916 in de modder van Kaaskerke. Twee andere sytierven tijdens het Belgisch offensief op het einde van 1918 in Chambéry en Bavikhove.
Naast het monument staat nog een uitzonderlijk relict uit die Eerste wereldoorlog. Het is een Duitse Minenwerfer of loopgraafmortier.De loopgraafmortier werd in de Eerste Wereldoorlog uitgevonden.
Een mortier is krombaangeschut met de bedoeling om doelen achter een dekking te treffen. De kogelbaan van de projectielen volgt een kromme lijn in tegenstelling tot het vlakbaangeschut dat de projectielen zo snel afschiet dat ze nagenoeg een rechte baan afleggen.
Met dit exemplaar bestookten de Duitsers de Belgische stellingen. Ze waren effectief op zo’n 300 meter, maar konden ingezet worden om een gebied tot 1600 meter ver te bestrijken
Monument

Melkwezer. Het dorpsplein en 1 onderwijzer voor 48 kinderen
Hoewel het er hier zo’n 100 jaar geleden anders uitzag dan tegenwoordig, tonen oude postkaarten ons een welvarend dorp. De dorpsstraat is gekasseid. Naast de overwegend lage boerderijen met een halve bovenverdieping en hoge ronde poorten zie je reeds enkele fraaie interbellumhuizen. De elektriciteitspalen weven een web van draden boven de straat. De aarden voetpaden en een bloeiende fruitboom laten iets vermoeden van het landelijk karakter. Je hebt een beetje verbeelding nodig om in het plaatje het huidige straatbeeld te herkennen. Het valt op hoe tegenwoordig de verharding tegen de huizen opkruipt. Gelukkig is de straat geen gesloten lint, maar is er ruimte tussen de huizen en springt er af en toe eentje achteruit om het groen van een tuin te laten zien.
Het open dorpsplein aan het vroegere stadhuis voelt enigszins als een verademing. Toegegeven dat parkeerplaatsen de functie bepalen. De jonge bomen, het met hagen omzoomd grasveldje en een bank suggereren dat we hier ‘op den buiten’ zijn. Vooral het gezicht op het ietwat verder gelegen ‘s Hertogenhof versterkt deze suggestie.
De oude dorpsschool is prominent aanwezig. Gebouwd in 1867 volgens de plannen van provinciaal architect Alexander Van Arenbergh was het ook het gemeentehuis. Voor deze school er was, dienden de 10 à 12 scholieren naar een buurtdorp te gaan. Van de 37 gezinshoofden konden er toen slechts zeven hun handtekening zetten. Volgens de volkstelling van 1900 kon 70% van de mannen en 67% van de vrouwen lezen en schrijven. Een foto van het laatste jaar van de Eerste Wereldoorlog geeft ons een verrassend beeld van 48 ernstige kinderen, jongens en meisjes en de enige, afwezig kijkende, onderwijzer.
Plein

De Sint-Pancratiuskerk te Melkwezer. Opgepast voor de huilmuil!
Van de heiligen die hier vereerd worden, is Sint-Pancratius de meest eigenaardige sint. Hij is een van de vier ijsheiligen. Maar hij is in de streek gekend als de ‘huilmuil’. Moeders uit de brede omgeving kwamen naar hier wanneer hun baby abnormaal veel weende. Zelfs als het kind groter was, werd bij een huilbij gedreigd met: ‘We zullen met u naar de huilmuil gaan en er u met uw gezicht tegen stoten.’
De neogotische kerk werd in 1869 gebouwd. Er moet hier reeds vroeg een Sint-Annakapel gestaan hebben. Ze werd opgericht door een zekere Peylenpeerd. Toen hij op strafbedevaart naar Rome werd gestuurd, gaf de paus hem nog een extra boetedoening. Architect van het huidige gebouw was niemand minder dan Alexander van Arenbergh. Drie generaties Van Arenbergh hebben het Hageland getekend met kerken, pastorieën, scholen en gemeentehuizen

’s Hertogenhof en de verdwenen melkerij
Het huidige ’s Hertogenhof dateert van 1747. Het is een voor die tijd hoge woning van twee en half verdiepingen. De stijl is typisch voor die periode: baksteenbouw met gebruik van zandsteen. Let vooral eens op de rechthoekige vensters met de witte omlijstingen en de bovenaan uitstekende sleutels.
Ooit was dit de pastorij, maar vandaag kan je het ‘s Hertogenhof huren voor een meeting, een team-of familiebijeenkomst of je kan er in weekend gewoon komen vertoeven in onze bar of op het tuinterras. De kinderen hebben het er met de kleine speeltuin zeker naar hiun zin.
Vlakbij heeft ooit de melkerij van Melkwezer gestaan. Op het einde van de 19de eeuw rezen in het Hageland de melkerijen als paddenstoelen uit de grond. Gustaaf Donville startte in 1901 met de zuivelfabriek Sint-Eligius. Boter werd via het spoor te Drieslinter naar Brussel en Luik verstuurd. Naar het schijnt betaalde Donvil de boeren die de melk aanbrachten meer dan elders. In 1940 werd het bedrijfje door de Duitse wegens al dan niet vermeende overtredingen gesloten. In 1950 kwam er een inmiddels ook reeds verdwenen betonfabriek in de plaats.

Het Waterhof. Wat hebben de Ridders van Wesere met Dubbele Flippen te maken?
In de 14de eeuw moet hier het kasteel van de Ridders van Wesere gestaan hebben. Op de Ferrariskaart van het einde van de 18de eeuw stond hier een bijna gesloten hoeve omringd door een gracht. De Moesbeek liep toen dwars over het erf. Wat we nu zien is een stukje stalvleugel uit de 17de eeuw. Interessant zijn de speklagen in gele en vrij zachte Maastrichtersteen. Die moet zeker aangevoerd zijn. In 2025 werd begonnen met de restauratie. Er werd tevens nieuwbouw voorzien voor de Linterse jeugd.
Op de Ferrariskaart zien we dat er in de nabijheid van de hoeve fruitbomen stonden. De perenboomgaard die we hier zien dateert van net na de Tweede Wereldoorlog. Toen werden hoogstammen nog gepropageerd. Zo’n boom kon 100 tot 200 kg peren opbrengen. Je vindt hier twee bekende perensoorten. De Dubbele Flip werd geoogst vanaf einde augustus tot september. Die peren bewaarden niet zo lang en werden vaak voor stroop gebruikt. Verder is hier nog de Légipont. Deze soort is pas einde september plukrijp en kan tot november bewaard worden. De Conférenceperen die tegenwoordig massaal in de streek geteeld worden, worden geplukt vanaf midden september en kunnen slechts enkele dagen in de fruitschaal bewaard worden. Opgeslagen in speciale frigo’s, kan je ze wel een jaar lang bewaren.

Dorpszaal Concordia. Een stukje vroegere stroopfabriek?
In 1896 werd eer een landbouwtelling gehouden, over gans Vlaanderen. Toen bleek dat van de 415 ha landbouwgrond in Melkwezer er zo’n 35 ha suikerbieten voorzien waren. Dat was toen erg winstgevend.
Niet alle bieten gingen naar d suikerfabriek. In deze regio waar er ook veel fruit was, startten drie landbouwers in 1911 met een stroopfabriek. Het was een stoomfabriek wat betekende dat de ketels verhit werden met stoom. Dit was veel properder dan boven een hout- of steenkolenvuur. Je moest veel minder opkuisen en je kon bijna continu stroop maken. Er waren twee kookketels en vier persen. De verlichting gebeurde toen nog verlichting met petroleumlampen; die had men nodig want tijdens de rooiperiode werd dag en nacht gewerkt. Siroop werd in houten vaten verpakt over het spoor vervoerd.
Om bietenstroop te maken werd het sap ingekookt tot 78% droge stof. Het resultaat is erg vloeibaar (geen pectine), rekbaar en niet smeerbaar. Men noemde dat: bietenleur (leuren is Limburgs voor rekken). Daarom werden er appels toegevoegd. Deze melange of rinse appelstroop verving rond 1850 de zogenaamde appel-peersiroop.
Clublokaal

GS Bikers rit 4 voor team C in 2026