St.-Leonarduskerk
De Sint Leonarduskerk in Zoutleeuw (13de - 16e eeuw) werd gebouwd ter vervanging van een romaanse kapel die hier in 1125 door Benedictijnen uit Vlierbeek werd opgetrokken. Het grootste deel is opgetrokken in de gotische stijl, de oudste delen zijn romaans (raam in de westgevel). De twee torens zijn met elkaar verbonden via een galerij over de middenbeuk.
Het elegante kruisingstorentje bevat een klokkenspel met 24 klokken. Deze kerk met haar torens behoort sinds 1999 tot het Werelderfgoed van de UNESCO.
De kerk ontsnapte aan de beeldenstorm. Ook de Franse revolutie doorstond ze vrijwel ongeschonden omdat drie kanunniken de eed van trouw aflegden aan het Frans regime. Ze wordt ook het reliekschrijn van Brabant genoemd.
(bron: wikipedia)
Auteur: Sarah De Keyzer
Meer informatie
Kerk

Boulevard - Glabbeek
Meer informatie
Cafe

Vml. abdij Maagdendaal
Auteur: jmdur
Meer informatie
Hoeve

freinetschool TintelTuin Zoutleeuw
De TintelTuin wil op een hedendaagse manier de freinetpedagogie in al zijn aspecten waarmaken door kwaliteitsvol onderwijs te bieden in een boeiende en creatieve omgeving. Milieuzorg Op School is bij ons geen loos begrip. De mooie natuur rondom onze school nodigt uit om bewust met MOS bezig te zijn. Er worden geiten en kippen gehouden, via een beurtrol verzorgd door de kinderen, er is een TintelmoesTuin met vergeten groenten en frambozenstruiken, er zijn projecten rond watervervuiling en zwerfvuil. De school neemt ook deel aan DikkeTruienDag, Walk For Water én vanaf schooljaar 2013-2014 werken de leerlingen zelf mee aan een ‘GROEN MASTERPLAN’ om ‘den buiten’ grondig aan te pakken. Een wandeling langs de Gete, een expeditie door de open velden of bezoekjes aan het Vinne gebeuren regelmatig spontaan naar aanleiding van gespreksrondes. De TintelTuin creëert zo een uitermate boeiende omgeving voor levend leren.
Auteur: TintelTuin
School

Sint-Margriete-Houtem
Sint-Margriete-Houtem, ook geschreven Sint-Margriet Houtem, is een dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van de stad Tienen. Sint-Margriet Houtem was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.Voor de fusie grensde Sint-Margriete-Houtem aan het veld Rode over een kleine afstand aan Neerlinter. Bovendien kwam Bunsbeek niet alleen aan de noordkant tot tegen Houtem. Een aantal percelen in het gehucht Stok "omarmden" de gemeente in het noordoosten. Aldus bestond Houtem uit een gewone kern en een langgerekt gebied dat zich tot tegen Neerlinter uitstrekte. Deze ingewikkelde situatie werd sterk vereenvoudigd, doordat enkele percelen werden toegevoegd aan Kortenaken.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Hoeleden
Hoeleden is een deelgemeente van Kortenaken , gelegen langs de rechteroever van de Velp. Hoeleden was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.De oorsprong van het toponiem Hoeleden is onzeker, maar het komt waarschijnlijk uit het Oudnederlandse woord hol, dat land met holten betekent.Er zijn zowat dertien verschillende schrijfwijzen van de dorpsnaam ontdekt, waarvan de meest gebruikte Holede , Hoole en Houl zijn.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Rummen
De Romeinen hadden te Rummen, aan de oevers van de Melsterbeek, enkele versterkte legerkampen opgebouwd waaruit ze regelmatig slag moesten leveren tegen een opstandige en overigens overwonnen Gallische stam, de Betasiërs genaamd: deze volksstam woonde in de omgeving van de huidige rivieren Demer, Velp, Grote Gete, Kleine Gete en Herk .
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkranskerk
De Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkranskerk is een kerk in het Belgische Ransberg, deelgemeente van Kortenaken.
In 1419 liet edelvrouwe Elisabeth Van Ransberghe, weduwe van ridder Geldolphus de Pere, op de berg een ruime kapel bouwen om er dagelijks een mis te laten opdragen voor zichzelf, voor haar overleden man en voor hun bloedverwanten. Zij bekwam van de bisschop van Luik en van de pastoor en de heer van Neerlinter, dat een kapelaan kon benoemd worden die verbonden bleef aan de kapel. De edelvrouwe schonk daartoe haar huis en voldoende goederen om deze priester te voorzien van alle levensnoodzakelijkheden.
Kerk

Monnikenhof
Deels omgrachte 18de- en 19de-eeuwse U-vormige hoeve, met open zijde naar het noorden waar een landhuis daterend van 1924/1925 gesitueerd is. Het geheel is gelegen in een beboomd park, ten westen afgeboord door de oude spoorweg Tienen-Diest, nu wandel- en fietspad. Domein via het zuiden toegankelijk (Kasteellaan) door poortdoorgang met bakstenen hekpijlers, blauwe hardstenen dekplaten met bolornament (hek verdwenen). Vlak achter de inkom brugje over de Krommaasbeek. Noordelijke toegang via de Kwadestraat, bakstenen hekpijlers met blauwe hardstenen piramidevormig topstuk met bolornament. Vernieuwd hekwerk.
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
POI

Gedenkmonument Cyclisten
Monument en kruis gelegen bovenaan in de berm van een holle weg in een omhaagd perk met treurwilg te bereiken via een houten trap. Op deze locatie heeft de Duitse cavalerie op 12 augustus 1914 hevige charges uitgevoerd op de nabijgelegen hoeve "IJzerwinning" waar het centrum van de Belgische stelling gelegen was. De cyclisten of Zwarte Duivels namen de Duitsers onder vuur in de holle weg. Zwarte duivels is een naam die door de Duitsers gegeven werd aan de wielrijders die Halen verdedigden "Schwarze Teufel". De Zwarte Duivels hebben hier zware verliezen geleden. Het gedenkteken werd ingehuldigd op 15 mei 1976 en werd opgericht onder impuls van Jozef Stroobants en het 1ste Regiment Cyclisten op een stukje grond van de familie Stroobants, bezielers van het museum "Slag der Zilveren Helmen". Het "Europees kruis" werd tijdens de 75-jarige herdenking in 1989 opgericht als eerbetoon aan alle gesneuvelden samen met de aanplanting van de treurwilg.
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
Monument

Ruekebosberg
De "Ruekebosberg" gelegen in Kortenaken
Auteur: gpscyclingtour
Helling

Donk
Het gehucht Donk komt jaarlijks in de belangstelling tijdens de kerstperiode. Tienduizenden bezoekers komen dan kijken naar de verlichte en versierde huizen.
Auteur: Lannoo
Dorp

Halen
In Halen staan de Zwarte Duivels hoog in aanzien. Die naam verwijst niet naar een of ander hedendaags sportteam, maar naar de legendarische Compagnie Eerste Cyclisten (ook Karabiniers-Wielrijders) die een heldenrol speelde tijdens de Slag van de Zilveren Helmen in Halen op 12 augustus 1914. Tijdens deze veldslag behaalde het Belgische leger zijn enige overwinning op de Duitsers. Deze fietsende Compagnie bezorgde de Duitse tegenstrever zoveel problemen dat die hen schwarze Teufel noemde. De compagnies wielrijders-karabiniers werden opgericht in 1898 en weer opgeheven na de Eerste Wereldoorlog. Ook tijdens de gevechten aan de IJzer speelden deze soldaten een belangrijke rol.
Auteur: Lannoo
Historische gebeurtenis

Zoutleeuw
Bij Zoutleeuw stroomt al heel lang de Kleine Gete een rivier waar Zoutleeuw dankzij zijn bevaarbaarheid, zijn geld aan verdiende. Over het Marktplein rijdt u het dorp binnen en ziet de prachtige Sint-Leonarduskerk uit 1231 met een zeer oud en waardevol interieur. Rondom het mooie Marktplein staan verder nog het zeer opvallende stadhuis en de naastgelegen lakenhal uit de 14e eeuw.
Auteur: RouteYou Route Generator
Stadhuis

Oud Station
De eerste jaren na de opening van het station van Oplinter (1881) stopten de treinen er enkel op marktdagen. Later werd het een gewone halte en vanaf 1889 werd ook vrachtvervoer toegelaten.
Auteur: Sigge
Treinstation

Ransberg
Beklimmingscode van RouteYou : E_3_c
Lengte : 0.68 km
Stijging : 38 m
Gemiddelde hellingsgraad : 6 m / 100 m - 5.71 %
Maximale hellingsgraad : 10.63 %
Auteur: Cols&Climbs@RouteYou
Helling

Kasteel van Binderveld
Het huidige ‘Kasteel van Binderveld’ of 'Het Waterkasteel' werd in 1729 heropgebouwd na een brand. De oudste vermelding van Binderveld verwijst naar Olderic van Bilrevelt, welke in 1135 het leen ontving. In 1827 heeft de toenmalige kasteelheer het beeld van Sint-Sebastiaan uit de kapel in de kasteel-vijver geworpen. Dit beeld staat nu te pronken in de kerk.
Auteur: Landelijke Gilden fiets-, wandel- en autoroutes
Constructie/bouwwerk

De ijzeren weg
De IJzerenweg is de bedding van een oude spoorlijn die omgetoverd is in een fietspad dat de Getevallei doorkruist. Je kan fietsen van Diest, via Zoutleeuw tot in Tienen. Van daar kan je nog verder door fietsen richting Hoegaarden en zelfs tot in Namen. De spoorlijn werd in 1878 in gebruik genomen en verbond Tienen, Diest en Mol met elkaar. En werd onder meer gebruikt om suikerbieten en seizoenarbeiders uit de omliggende gemeenten van en naar de Tiense Suikerraffinaderij te transporteren.
Auteur: Landelijke Gilden fiets-, wandel- en autoroutes
POI

Perenboomgaard, deels in de oude Tiense leivorm
Een boomgaard in de stad. De zogenoemde Tiense haag verving geleidelijk aan de hoogstamboomgaarden. Fruitbomen werden in vijf etages geleid, zodat vruchten optimaal konden genieten van de zon en de wind tezelfdertijd niet teveel vrij spel kreeg.
Overigens: De Calebasse de Tirlemont is een perensoort die vroeger rondom de stad werd gekweekt. De vrucht had een uitstekend aroma, maar verloor aan populariteit bij telers omdat zij niet zo lang bewaard kon worden.
Auteur: Jonathan Holslag
POI

Een nieuwe kerk en een bijzonder architect
Het is de Brusselse architect Jules Barbier die de plannen voor een nieuwe kerk tekende en de kosten raamde op 24.996 Bef. Dit moet zeker een tour de force voor een scherpe berekening geweest zijn want de uitgaven mochten niet meer dan 25.000 Bef. bedragen.
De bouw werd begonnen op 24 maart 1894 en voltooid in 1898. De volgende jaren zou de kerkfabriek amper aan de kosten kunnen voldoen. Het duurde jaren voor iedereen betaald werd. De aannemer Colsoul klaagde hierover nog in 1914. Of hij uiteindelijk zijn geld gekregen heeft, weten we niet. De Eerste Wereldoorlog zou wel eens het verloop van de financiering kunnen bepaald hebben.
Neogotiek en een vleugje Art Nouveau
Het moet ons niet verwonderen dat de kerk van Grazen ontworpen werd in een stijl die in die periode bij voorkeur gehanteerd werd voor religieuze gebouwen: de neogotiek. Als we daar een ander voorbeeld in het Hageland naast plaatsen, namelijk de kapel van het gasthuis in Aarschot, dan zijn de gelijkenissen groot. Uiteraard vinden we hier de spitsboog, het archetypisch kenmerk van de gotiek, terug. Maar kijk vooral naar het gebruik van baksteen afgewisseld met elementen in hardsteen. Die zie je overvloedig gebruikt in de inkom en spaarzaam in accenten van raamomlijstingen, dekstenen en druiplijsten. Het effect is niet alleen berekend op decoratie maar heeft ook een praktisch voordeel om gevoelige delen te beschermen en te ondersteunen. De ingang is – buiten enkele kruisbloemen op de geveltoppen na – de enige plaats waar beeldhouwkunst versierend gebruikt wordt: losse bladmotieven van de kapitelen en hoofdjes met ernstig kijkende gezichten.
De kleur van de rode bakstenen is subtiel gebruikt om de vensters iets in de grijze muurvlakken te laten uitspringen.
Het geheel is bijzonder elegant. Het lijkt alsof Barbier alle moeite genomen heeft om deze gracieuze bescheidenheid aan te passen aan de nederigheid van deze agrarische gemeenschap. Kijk maar naar het sierlijke daktorentje, het grote hellende dak, de smalle, gegroepeerde ramen…
En toch! Een markant detail zien we in het opvallend ronde venster met glasraam in de zuidelijke beuk. Het lijkt wel een juweel gevat in de heldere baksteen en de vloeiende, bijna voluptueuze vorm van de ‘dorpel’. Beeld je eens in dat je hier honderd jaar geleden op een besneeuwde avond en een heldere sterrenhemel naar de kerstmis gaat en dat het licht in de kerk uitnodigend gloeit...
Een nieuwe bestemming
In 1923 kocht de gemeente Geetbets voor een bedrag van 652.000 euro drie eigendommen van het bisdom: de kerk van Grazen en de parochiezaal en de pastorij van Rummen.
Momenteel kan de kerk gehuurd worden door mensen die er kleinschalige evenementen willen organiseren. Dat kunnen zowel privéactiviteiten zijn als activiteiten voor een ruimer publiek. Op die manier wordt de kerk een uitbreiding van het buurthuis vlakbij. Dat momenteel gerenoveerd en zou einde van dit jaar (2024) klaar moeten zijn. Voor de reservatie voor een dag betaal je 150 euro plus de verwarmingskosten.
Architect Jules Barbier, neogotiek en een Brusselse kermis
Wat ons uitermate verwondert is het feit dat de architect de niet onbekende Jules Barbier is. Jules Barbier werd in 1865 geboren in Hasselt maar zijn ouders woonden toen reeds in Schaarbeek. Het gezin was zeker niet onbemiddeld en had connecties in diverse kringen zoals het openbaar bestuur, de bouw- en zakenwereld en de artistieke scène. Het is dan misschien niet toevallig dat hij na zijn studies als architect aan de slag kon gaan bij Jules-Jacques Van Ysendyck. Van Ysendijck was een belangrijke, zo niet de belangrijkste vertegenwoordiger van de Vlaamse neorenaissancestijl. Het stadhuis van Schaarbeek is hiervan een schitterend voorbeeld. En hoewel Barbier het palet van diverse stijlen perfect beheerste, zal je vaak iets van dit neorenaissance historicisme in zijn realisaties terugvinden. Zelfs in zijn talrijke Art Nouveau-woningen is er een samenspel van baksteen en natuursteen en maakt hij gebruik van hoektorentjes en scherp hellende daken.
Barbier was erg actief bij restauraties van historische gebouwen. En hier moeten we waarschijnlijk zijn band met Grazen zoeken. Van 1893 tot 1910 werkte hij in Zoutleeuw en restaureerde er het gemeentehuis, de school, de overdekte markt en het vredegerecht. Dat hierdoor de contacten gelegd werden voor de bouw van de nieuwe kerk in Grazen, is best mogelijk.
Maar wat Barbier bij het grote publiek het meest beroemd maakte, en waardoor hij volgens het architectuurtijdschrift Vers l'art van 1898 tot onze meest opmerkelijke architecten behoorde, was zijn deelname aan grote tentoonstellingen zoals l’Exposition internationale de Bruxelles van 1897 waarvoor hij de wijk Vieux Bruxelles ontwierp. Dit was helemaal niet bedoeld als een wetenschappelijk verantwoorde archeologische reconstructie maar als een pittoreske uitvinding gebaseerd op stijlen uit het verleden. Voor l’Exposition universelle de Bruxelles (Solbosch) van 1910 tekende hij Bruxelles-Kermesse. De creatie ging op 24 augustus in de vlammen op. Barbier stierf een maand later op 29 september. Hij werd net 45 jaar.
Barbier, die een erg gevoelig man was en leed aan wat toen neurasthenie genoemd werd, heeft in zijn korte leven een erg groot oeuvre nagelaten dat te weinig bekend is.
Auteur: Jan Rymenams
Kerk

Een niet alledaags Heilig Hart, een Christus-Koning met latexverf
Het witte Christusbeeld aan de zuidkant van de kerk lijkt ons van ver in de zon toe te wuiven. Zijn eenzame figuur benadrukt de stenen leegte van grijs grind en kale klinkers. De latexverf bladdert af. Groene en grijze korstmossen vormen vale plekken. De ogen zijn zwarte gaten die je niet lijken los te laten. Deze Christus draagt het kruis – te bruin geverfd – losjes, bijna nonchalant, tegen zijn lenden. Op zijn borst prijkt een rood, vlammend hart waaruit gouden stralen schieten. Ook het goud van zijn koningskroon is verschoten. Maar ondanks deze milde erosie door de tijd, blijft deze figuur zelfbewust, vertrouwenwekkend, met aandacht voor zijn omgeving,... Dit is een zeldzaam voorbeeld van een Heilig Hartbeeld dat tevens een Christus Koning is. In 1899 wijdde paus Leo XIII de wereld toe aan het Heilig Hart van Jezus. Vlak na de Eerste Wereldoorlog zou de Katholieke Kerk dit eeuwenoud symbool massaal in steden en dorpen plaatsen als waarschuwing tegen de laïcisering van de maatschappij en de ‘verwildering’ van de zeden. Het werd een van de kernsymbolen in de katholieke sociale doctrine in de strijd tegen het opkomende socialisme. Niet toevallig werd het oer-katholieke Aarschot in 1923 opgedragen aan het Heilig Hart. Ook elders in Vlaams-Brabant werden op tal van plaatsen - vaak monumentale - nieuwe Heilig Hartbeelden opgericht, vaak op een prominente plaats in het landschap. Kijken we maar naar Wezemaal (1926) en Assent (1946).
De combinatie met Christus Koning is toch bijzonder. Het feest werd in 1925 door paus Pius XI in de encycliek Quas Primas ingesteld naar aanleiding van de 1600-jarige viering van het Concilie van Nicaea. De bedoeling was om tegenover een opkomend laïcisme en atheïsme de nadruk te leggen op de allesomvattende betekenis van het koningschap van Christus over de mens en de wereld. Niet toevallig is dit feest de afsluiter van het kerkelijk jaar.
De term Christus Koning verwijst naar een van de drie Messiaanse functies van Jezus: Koning, Priester en Profeet. De titel ‘koning van het heelal’ wordt in de Bijbel echter nooit voor Jezus gebruikt, maar die kwalificatie lijkt eerder een propagandistische aanvulling. De wolken in dit beeld waarop Jezus staat verwijzen duidelijk naar deze ‘benoeming’.
Christus Koning is voor de katholieke actiegroepen en jeugdbewegingen een hoogdag. Wie ooit lid van de Chiro was, die herinnert zich waarschijnlijk wel hoe deze Christus Koning-gedachte bij elke viering werd uitgedragen.
Het beeld in Grazen werd in 1934 op initiatief van norbertijn-pastoor Livinus Dossche op deze plek geplaatst. Niet toevallig gebeurde de inzegening door abt Crets van de abdij van Averbode, de eigenlijke overste van Dossche1. In 1959 verhuisde het beeld naar het dorpsplein, onder de wilg. Dit was zeker een eerste actie in het plan van de toenmalige pastoor August Van Reydt die de hoek aan de kerk nodig had voor een ander project, namelijk de bouw van een Lourdesgrot, enkele jaren later in 1962. De Lourdesgrot werd afgebroken en recent werd het beeld op zijn originele plek geplaatst. Voor de oudere Grazenaar moet het wel een vreemd en onwennig beeld zijn om alleen de wilg op het grasplein te zien. Maar voor de bezoeker is de wilg nu in zijn volle glorie nadrukkelijk aanwezig.
1In Averbode kennen we eveneens een bijzondere verering van het Heilig Hart, maar in dit geval gaat het over het Onbevlekt Hart van Maria. Deze devotie gaat terug tot de Middeleeuwen en is een afgeleide van de verering van het Heilig Hart van Jezus. In de moderne tijd kwam ze tot bloei na de Mariaverschijning aan de heilige Catharina Labouré in Parijs in 1830 en na de afkondiging van het dogma van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria in 1854.
Auteur: Jan Rymenams
Standbeeld

De Sint-Annakapel verlost je van ‘enuresis nocturna’
Waarschijnlijk had je de inhoud van deze paragraaf overgeslagen als er voor de titel alleen maar Sint-Annakapel zou gestaan hebben. En als er ‘bedplassen’ zou gevolgd hebben in plaats van deze deftige medicinale term, dan zou je nooit nieuwsgierig zijn geweest.
Hier kan je de heilige Anna aanroepen wanneer je kleine spruit – en dus ook jij – last heeft van bedwateren. Het is niet bekend sinds wanneer wanhopige moeders dit soort bedevaart naar hier ondernamen. Zeg maar: sinds mensenheugenis. En ze brachten de luiers van hun koters mee. Ik heb nergens gevonden of dit nu al dan niet luiers met inhoud moesten zijn. Blijkbaar moet de begankenis druk geweest zijn want ergens wordt verhaald dat hier vroeger waslijnen vol met kinderdoeken te zien waren. Of moeten we dat met een korreltje zout nemen? Zeker en vast, want er werd ook zout geofferd! Het verband met het bedwateren is niet zo duidelijk, tenzij je genoegen neemt met het feit dat zout hygroscopisch is en flink wat vocht kan opnemen. Fopspenen en armbandjes voldoen ook als ex voto. Een noveenkaars branden of dertien ommegangen rond kapel maken kon eveneens bijdragen tot het welslagen van het ritueel.
Maar de piskapel of luipiskapel, zoals ze genoemd wordt, is dus gewijd aan de Heilige Anna die in de middeleeuwen als moeder van Maria en als oma van Jezus erg populair was. Anne Harse, kloosterlinge uit de nabije abdij van Oriënten, liet de kapel in 1644 voor haar naamheilige bouwen. Tot in de jaren 1980 was er tijdens de dagen van de ijsheiligen (12 en 13 mei) een processie vanuit het dorp naar de kapel om een goede oogst af te smeken.
Toch had men niet het volle vertrouwen in de bedoelingen van de bezoekers en werd de deur blijkbaar afgesloten. Offeren kon je dan wel nog door gebruik te maken van een ingenieus mechanisme in het venster naast de ingang.
Blijkbaar moet het hier voor de sinten goed toeven zijn want wanneer je door de ingeslagen ruitjes loert, zie je op het altaar een bonte verzameling van heiligenbeelden. Eentje hiervan verdient nog even de aandacht. Dat is Sint-Martinus, de kannibaal onder de heiligen, een soort Merckx die in alle disciplines uitblonk. Hier wordt hij aanroepen tegen koorts. Er wordt gezegd dat hij op zijn sterfbed aangeslagen was door de koorts. Een andere verhaal dicht hem het tot leven wekken toe van een jongeling die aan koorts gestorven was. Koorts werd in de middeleeuwen beschouwd als een aparte aandoening. Men legde geen verband met een eventuele onderliggende oorzaak zoals een infectie. Het ritueel dat gehanteerd werd om van koorts te genezen bestond erin dat men een kledingstuk van de zieke aan de beroepsheilige offerde. Maar textiel was een dure aangelegenheid en daarom werd overgeschakeld op een rood lintje. Hiermee werd de zieke aangeraakt. Het lintje werd bij voorkeur onder heimelijke omstandigheden aan de tralies van een van de vensters van de kapel gebonden. Zoiets werd het ‘afbinden van de koorts’ genoemd. Argeloze voorbijgangers moesten wel voorzichtig zijn want door het aanraken van het lintje werd de koorts op hen overgedragen.
De kapel was altijd in privaat bezit en in 1877 was sprake van een chapelle nouvelle construction, wat zou betekenen dat zij geheel herbouwd zou zijn. In 2004 werd de kapel aangekocht door de gemeente en in 2010-2011 werd ze fraai gerestaureerd.
Zo midden in de velden is het een aangename plek om te mijmeren. En als het moeilijk is om in een sfeer van meditatie te komen, kan je altijd inspiratie vinden bij een van de gedichten die op roestvrije plaatjes op paaltjes in het gelid voor de kapel staan. Je leest poëzie van gelegenheidsdichters uit de basisschool of van lokale historici die hun verzen zeker met een aangescherpte pluim hebben geschreven. Maar je leest er ook een gedicht van de Hagelandse dichteres Ina Stabergh. En Hagelands moet je letterlijk want waar je gaat langs Hagelands’ wegen kom je een gedicht van Ina tegen. Deze schrijfster en dichteres, ooit de eerste vrouwelijke stadsdichter van Vlaanderen, verblijdt, vertedert en verwondert de voorbijganger op heel wat Hagelandse plekken met haar klare dichtkunst. Soms, en zoals het hier het geval is, is het handig wanneer je iets van de geschiedenis van de plek af weet. Daarentegen, weet je er niets van, dan kan het gedicht je op weg zetten van een boeiende speurtocht naar het verleden.
Auteur: Jan Rymenams
Kapel

Abdis Margaretha van Oostenrijk. Niet echt een heilig boontje.
Zoals vaker het geval was in de vrouwenkloosters in het begin van de 16de eeuw, verzwakte de tucht, ook in het klooster van Orienten.
De abdij kende in de eerste decennia van de zestiende eeuw onder abdis Maria Bollen een sterke materiële groei, maar op spiritueel vlak ze kwam in conflict met haar visitator de abt van Villers. Vanaf dan werd de abt van Aulne de visitator en in 1557, na het overlijden van de abdis, zette deze de kloostergemeenschap aan om een zuster uit de abdij van Soleilmont in de buurt van Charleroi te kiezen. Niet toevallig waarschijnlijk want de abt van Aulne had evenzeer het patronaatsrecht in Soleilmont. Die nieuwe abdis was Margaretha van Oostenrijk.
Wie denkt dat dit befaamde opvoedster is van Keizer Karel V, heeft het mis. In dit geval gaat het om een natuurlijke dochter van de prins-bisschop van Luik, Joris van Oostenrijk. Die was op zijn beurt een bastaardkind van keizer Maximiliaan van Oostenrijk. Je kan je afvragen waarom hij prins-bisschop was, maar de reden is eenvoudig. Wanneer de bastaardzoon wettelijke kinderen kreeg dan zouden die wel eens voor een probleem in de erfopvolging kunnen zorgen. Dit was met een prins-bisschop niet mogelijk.
Onze Margriet moet het hier niet naar haar zin gehad hebben. Reeds enkele jaren later vroeg ze via landvoogdes Margareta van Parma, aan koning Filips II, om het bestuur van een ander, rijker klooster te krijgen. Volgens haar had ze het klooster in een miserabele toestand gevonden, zowel op wereldlijk als geestelijk vlak, en was ze er in geslaagd het tij te doen keren. Of dit waar is laten we in het midden, maar haar herhaaldelijke vragen naar een betere betrekking werden steeds afgewezen. Feit is dat ze nog weinig gemotiveerd was om haar best te doen want reeds in 1572 zou het klooster flink wat schulden hebben. Bij een onderzoek door de kerkelijke overheid in 1580 bleken de zusters van Oriënten te klagen over de ongemene strengheid van Margareta. Ze kregen droog brood en harde kaas te eten. Kledingstukken verdwenen. Haar broer Joris zou een jaar lang in de abdij met gans zijn gevolg gelogeerd hebben en in die periode werden abnormaal hoge uitgaven gedaan aan luxe, pracht en praal.
Daarenboven nam Margareta het niet zo nauw met de goede zeden. Ze reisde vaak naar Aulne waar ze de abt Guillaume Noël ontmoette. Meermaals zag men de abt tegen 23.30 uur de kamer van Margareta binnensluipen. Trouwens, het bestuur van Noë was desastreus voor Aulne..
Blijkbaar had Margareta niet voldoende aan de avances van de abt. Ze bleek nog een affaire te hebben met de bekende bouwmeester Cornelis Floris de Vriendt. Ja, die van het stadhuis van Antwerpen en de Sacramentstoren van Zoutleeuw! Op een zekere nacht ontmoetten beide rivalen mekaar en bijna ontstond er een handgemeen. Cornelis moest het echter afleggen. Zijn wraak was een heer niet waardig: hij liet de liefdesbrieven van Margareta aan de abt publiceren.
De prelaat Joris van Luik (1557-1563) wou beiden afzetten, maar toeval of niet, hij werd krankzinnig en de zaak werd helemaal geen zaak.
Tijdens de invallen van Willem van Oranje vluchtte Margaretha naar Luik en naar Sint-Truiden. Ook daar vertoonde ze geen onbesproken gedrag. Zij verving haar persoonlijke kapelaan en biechtvader door een niet-katholiek priester,
Ondertussen liep het niet zo best in de abdij van Oriënten. Omwille van de oorlogstroebelen was het aantal zusters gedaald tot slechts vier. Die liepen uiteindelijk ook weg. Margareta vluchtte naar Luik en later naar Namen.
Tenslotte liep het hele onderzoek naar haar gedrag op een sisser uit en zou ze tot haar dood in 1604 abdis van Oriënten blijven.
Verhaal

De Sint-Ambrosiuskerk en een zoete heilige
Zoveel kerken die toegewijd zijn aan de heilige Ambrosius kennen we niet in Vlaanderen. Sint-Ambrosius is een heilige uit de 4de eeuw en de patroon van de imkers. Hij heeft die reputatie te danken aan het feit dat toen hij als baby in de tuin lag te slapen, er een zwerm bijen op zijn gezicht kwam zitten. Zonder hem te steken.
De kerk staat hier nog maar sinds 1759. Voor die tijd was dit een akker, zo’n kilometer ten noordwesten van het dorpscentrum en de oude kerk gelegen. Die brandde in 1741 af.
De huidige, sobere neoclassicistische kerk is van de hand van de norbertijn Grégoir Godissar (1708-1780) van de abdij van Averbode. Niet toevallig trouwens want de abdij bezat sinds 1234 de patronaatsrechten van de parochie. Godissar was in de 18de eeuw een bekwaam bouwmeester van de abdij en heeft een aardig palmares. Hij tekende voor enkele nieuwe gebouwen van de abdij, voor verschillende dorpskerken en pastorieën (o.a. te Messelbroek), voor het verdwenen refugiehuis en het bijzonder fraaie College van Premonstreit te Leuven.
Interessant is dat naast het typisch gebruik van baksteen voor het geheel en Maaslandse kalksteen voor het portaal er gebruik gemaakt werd van ijzerzandsteen voor de muurbasis en voor enkele vensteromlijstingen. Of dit recuperatie was van de oude kerk of dat de stenen uit de groeve van de Weefberg bij de abdij kwamen, weten we niet, maar is best mogelijk.
De kerk werd in 1926 uitgebreid met een nieuw koor en zijbeuken. Het contrast in kleur van de eerder grijze baksteen met de oude, felrode steden is opvallend.
Aan de voorzijde zien we het fraai originele ijzeren hekken. Rond de kerk is er een interessant kerkhof.

Villa de Fraiture, troost voor een bedrogen weduwe
Naast de kerk zien we de classicistische woning die Maria de Fraiture in 1863 liet bouwen. Ze was zelf van een aanzienlijke familie en huwde in 1819 ongelukkig met baron de Succa uit he nabije Binderveld.
Deze baron hield er een avontuurlijk amoureus leven op na. Een eerste huwelijkspoging met een andere dame had hij afgeblazen omdat zijn kostuum niet klaar was. Vier dagen na het huwelijk met Maria werd hun eerste kind geboren. In 1825 stuurde hij zijn zwangere vouw en vier kinderen de laan uit om met zijn zwangere maîtresse op het vaderlijk kasteel in Binderveld te gaan wonen. Hij verbraste het familiekapitaal en was genoodzaakt om een specerijwinkel in het dorp te openen. In 1833 overleed hij op 38-jarige leeftijd.
Let eens op de smeedijzeren topstukken op de hoeken van het gebouw en bewonder het originele gietijzeren bovenlicht boven de ingang
Historisch gebouw

De oude pastorie van Rummen, trots van de buitenheren
Aan een lange, groene laan van platanen zien we de poort van de vroegere pastorie van Rummen. Dit is privéterrein.
Deze fraaie pastorie laat vermoeden dat de abdij van Averbode goed voor haar buitenheren zorgde. Door het Concilie van Trente (1545-1563) werd bepaald dat er meer aandacht moest besteed worden aan de zielenzorg van de parochianen en dat de pastoor op de parochie moest wonen. Dat was blijkbaar niet steeds het geval geweest. Abdijen bouwden pastorieën die niet alleen zoveel mogelijk voor hun eigen levensonderhoud moesten instaan, maar ook een zeker prestige dienden uit te stralen. Zo gebeurde ook in Rummen en in 1630 werd hier een gesloten complex gebouwd bestaande uit meerdere gebouwen, woning, schuur en stallingen omgeven door een brede gracht met een omtrek van ca. 170 bij 40 meter. Er was hier ook een moestuin, een boomgaard en een bosje voor brandhout.
Water was van essentieel belang, zowel als drinkwater dan wel voor de mogelijkheid om vis te kweken. De pastorieën liggen dan ook wat lager in het landschap. De gracht bood ook bescherming tegen ongewenste bezoekers. Ook de toegangspoort had een rol van beveiliging.
Op het domein bevonden zich een of meerdere schuren, zgn. tiendenschuren met de bedoeling om de tienden (belastingen in natura) tijdelijk te bewaren voor ze verder vervoerd werden naar de grotere, gecentraliseerde voorraadschuren of ‘spijkers’.
Blijkbaar werd deze pastorie grondig herbouwd in de 18de eeuw en het geheel geleek meer op de modieuze ‘entre cour et jardin’: het woonhuis met vooraan een koer om de gasten te ontvangen en achteraan een moes- en siertuin. In de 19de eeuw evolueerde de tuin naar een ‘jardin anglais’
Historisch gebouw

Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Czestochowa. Een eerbetoon aan Poolse vliegeniers.
Deze kapel werd recent, in 2016, gebouwd. Het was een initiatief van architect Jaspers ter herinnering aan de op 18 augustus 1942 neergestorte Vickers Wellington bommenwerper Mk IV GR-Z Z1491 van het Poolse 301 Sqn RAF. De bemanning overleefde de crash. Drie konden aan de Duitsers ontsnappen, de andere drie verbleven tot het einde van de oorlog in krijgsgevangenschap. Je kan hun verhaal op het paneel in de kapel lezen.
Jaspers had nog een andere band met Polen: zijn architectenbureau was in 2016 reeds 10 jaar actief in Polen. De kapel is gebouwd door Poolse arbeiders van een aannemer uit Rummen. Daarnaast kwamen elk jaar Poolse arbeiders in het seizoen van de fruitpluk in Rummen werken.
Het kan bijna niet anders dan dat de kapel toegewijd werd aan Onze-Lieve-Vrouw van Czestochowa. Deze Zwarte Madonna staat in Polen voor haar steun tijdens talloze conflicten die de vrijheid van het Poolse volk bedreigden. In de kapel hangt een afbeelding van het beroemde icoon uit het Paulinerklooster te Jasna Góra. Na Lourdes en Fatima is Czestochowa het meest bezochte Mariaheiligdom ter wereld.
Tegenover de kapel zien we nog het oude bakstenen trambruggetje. Je bent hier trouwens op de oude tramlijn. Dat zie je ook aan de talrijke acaciabomen die ooit aangeplant werden om de bermen te verstevigen en vandaag een fraai groen scherm vormen
Kapel

Oude kerk: zoek de kapel achter huis in de Kapelstraat!
Wie hoge verwachtingen koesterde om nog veel van de oude kerk te zien, komt bedrogen uit. Je moet goed opletten om er niet voorbij te lopen. Goed verscholen in een tuin zien we iets wat op een kapel gelijkt staan waarin oude grafstenen werden gemetst. Interessant zouden de afbeeldingen zijn van Maria met scepter en kroon als Koningin van Aarde en Hemel en een gekruisigde Christus. Maar, tsja, zover geraak je niet.
De kerk van Rummen werd bediend door de norbertijnen van Averbode. Abt Arnold van Tudel (1368) visiteerde de kerk en sprak van schilderingen op de muren. In 1640 zou – waarschijnlijk onder druk van de contrareformatie – bevolen worden om die muurschilderingen te verwijderen.
In juli 1741 ontstond brand in de schoorsteen van het nabijgelegen paanhuis (brouwerij). Door de wind sloeg het vuur over op de nabijgelegen huizen. Volgens de beschrijving van de ramp werden in een halfuur tijd 18 huizen in de as gelegd. Een vrouw en een kind van 5 à 6 jaar lieten er het leven. Enkele decennia later werd een nieuwe kerk hogerop in het dorp gebouwd, de huidige Sint-Ambrosiuskerk.
In 1759 deed de geestelijkheid afstand van het kerkhof en de resten van het koor. Er waren blijkbaar heel wat 17e-eeuwse stenen graftekens op het kerkhof. Iets wat toch niet als zo gewoon kan beschouwd worden want doorgaans was een stenen kruis te duur voor een gewone dorpeling. Waarschijnlijk waren de stenen graftekens dan ook van gegoede inwoners. Een deel van die oude stenen kruisen werd gerecupereerd voor de aanleg van een pad aan de nieuwe kerk. Maar daar merk je ook niets meer van
Kapel

Het oorlogsmonument en het ‘kanonneke’
Het oorlogsgedenkteken werd op 19 september 1920 ingehuldigd. Deze inhuldiging vertoonde bijna een standaardprogramma zoals we dat in die periode voor deze monumenten overal te lande zien gebeuren. De stoet werd gevormd op een belangrijke plaats; Toen was dit voor het huis van de burgemeester. Schoolkinderen – voor wiens toekomst de soldaten gevochten hebben – liepen voorop, met de foto’s van de gesneuvelde dorpsgenoten. De fanfare en de oud-strijdersvereniging volgen. Het bleef vaak niet bij een enkele fanfare of een enkele oud-strijdersvereniging. Dergelijke plechtigheden vonden immers hun weerklank in de naburige dorpen. Aan het monument werd door het organiserend comité het gedenkteken aan de gemeente aangeboden. En dan waren er de ellenlange toespraken van de burgemeester, de oud-strijdersbond en het schoolhoofd. Vooral deze laatste had de belangrijke taak om zijn oud-leerlingen als martelaren te eren en de jeugd op hun vaderlandse plichten te wijzen. Niet zelden droeg die schooljeugd nog enkele verzen voor en zongen de scholieren patriottistische liederen.
Op het monument staan de namen van oorlogsslachtoffers. Alleen al de namen van de plaatsen en de data waar en wanneer deze soldaten gesneuveld zijn, vormen een korte samenvatting van wat de impact was van deze oorlog voor de gemeenschap van Rummen. Op 5 augustus 1914 viel de eerste Rummense soldaat in Wandre tijdens het geweld van de Duitse opmars. De volgende sneuvelde op 25 augustus te Hofstade wanneer het Belgisch leger een uitval vanuit de vesting Antwerpen waagt. Tijdens de loopgravenoorlog viel een Rummenaar op 8 mei 1916 in de modder van Kaaskerke. Twee andere sytierven tijdens het Belgisch offensief op het einde van 1918 in Chambéry en Bavikhove.
Naast het monument staat nog een uitzonderlijk relict uit die Eerste wereldoorlog. Het is een Duitse Minenwerfer of loopgraafmortier.De loopgraafmortier werd in de Eerste Wereldoorlog uitgevonden.
Een mortier is krombaangeschut met de bedoeling om doelen achter een dekking te treffen. De kogelbaan van de projectielen volgt een kromme lijn in tegenstelling tot het vlakbaangeschut dat de projectielen zo snel afschiet dat ze nagenoeg een rechte baan afleggen.
Met dit exemplaar bestookten de Duitsers de Belgische stellingen. Ze waren effectief op zo’n 300 meter, maar konden ingezet worden om een gebied tot 1600 meter ver te bestrijken
Monument

Het Waterhof. Wat hebben de Ridders van Wesere met Dubbele Flippen te maken?
In de 14de eeuw moet hier het kasteel van de Ridders van Wesere gestaan hebben. Op de Ferrariskaart van het einde van de 18de eeuw stond hier een bijna gesloten hoeve omringd door een gracht. De Moesbeek liep toen dwars over het erf. Wat we nu zien is een stukje stalvleugel uit de 17de eeuw. Interessant zijn de speklagen in gele en vrij zachte Maastrichtersteen. Die moet zeker aangevoerd zijn. In 2025 werd begonnen met de restauratie. Er werd tevens nieuwbouw voorzien voor de Linterse jeugd.
Op de Ferrariskaart zien we dat er in de nabijheid van de hoeve fruitbomen stonden. De perenboomgaard die we hier zien dateert van net na de Tweede Wereldoorlog. Toen werden hoogstammen nog gepropageerd. Zo’n boom kon 100 tot 200 kg peren opbrengen. Je vindt hier twee bekende perensoorten. De Dubbele Flip werd geoogst vanaf einde augustus tot september. Die peren bewaarden niet zo lang en werden vaak voor stroop gebruikt. Verder is hier nog de Légipont. Deze soort is pas einde september plukrijp en kan tot november bewaard worden. De Conférenceperen die tegenwoordig massaal in de streek geteeld worden, worden geplukt vanaf midden september en kunnen slechts enkele dagen in de fruitschaal bewaard worden. Opgeslagen in speciale frigo’s, kan je ze wel een jaar lang bewaren.
Historisch gebouw

GS Bikers rit 4 voor team A in 2026