Schulens Meer
Het Schulensmeer ontstond in de jaren 1970. Er werd toen een zandwinningsplaats gezocht voor de aanleg van de autosnelweg E314 tussen Lummen en Aarschot. In het Schulensbroek werd op dat moment ook een wachtbekken gepland voor een betere beheersing van de Demer. Door het zand te winnen op de plaats waar het wachtbekken werd voorzien diende er maar op één plaats landbouwgrond opgeofferd te worden. Het Schulensmeer is genoemd naar het kerkdorp Schulen dat aan de weg ligt tussen Hasselt en Diest.
Auteur: Dromos
Meer informatie
Meer

G.C.O.C Oosterhof
Cultuur en ontmoetingscentrum Oosterhof. Startpunt van de Erfgoedwandeling. G.C.O.C. OOSTERHOF Dr. Vanderhoeydonckstraat 56 3560 Lummen Tel. 013 35 56 80 Fax 013 35 56 89 reservaties@lummen.be Beheer: Bestuurscommissie Oosterhof Voorzitter: Dirk Vertessen, O.L.-Vrouwstraat 19 te 3560 Lummen, 013 52 17 39 Eigenaar: Gemeente Lummen Verhuur: dienst cultuur, Dr. Vanderhoeydonckstraat 56 te 3560 Lummen, 013 35 56 80 Lokalen: 6 Oppervlakten per ruimte (in m²) Polyvalente zaal: 425 m² (toog met tapinstallatie) Zaal 1: 28 m² Zaal 2: 121 m² (toog met tapinstallatie) Zaal 3: 121 m² (toog met tapinstallatie) Zaal 4: 121 m² Zaal 5: 70 m² (toog met tapinstallatie) Zaal 2, 3 en 4 kunnen omgevormd worden tot 1 geheel Parkeergelegenheid: 97 plaatsen Voorzieningen: Toegankelijk voor personen met een handicap Sanitair toegankelijk voor personen met een handicap Mobiel podium van 168 m² Vestiaire Binnentuin Geluids- en lichtinstallatie Tentoonstellingspanelen Bistrotafels 2 Ingerichte keukens met bestek en servies waarvan één met 2 friteuses Koelkamer 2 Kleedkamers met douche en wc Verplaatsbare kapstokken Jeugdhuis Nyx Consultatiebureau Kind & Gezin
Auteur: Toerisme Lummen
Meer informatie
Parking

'T Buskruid Hotel
Herboristerie en hotel. Hotel*** 't Buskruid (voorheen Hotel Oostereind) vind je te Lummen, midden in het Limburgse groen. Vergeet je beslommeringen, breek uit die dagelijkse sleur en ontdek de helende werking van een verblijf in Hotel*** 't Buskruid. Je kan vanaf Hotel*** 't Buskruid, bij knooppunt 312, eindeloos fietsen op het fietsennetwerk van Limburg, Brabant en Antwerpen, door de prachtigste natuur, veilig, ver weg van auto's, over brede wegen, zonder gaten of hobbels. Ook wandelaars vinden bij ons hun gading: de vallei van de Zwarte Beek, het Schulens Meer en het nationaal park Hoge Kempen zijn vlakbij gelegen. Tijd voor originaliteit? Neem deel aan onze arrangementen, onze workshops of bezoek Herboristerie 't Buskruid. Slechtweergarantie! Het gebeurt niet vaak, maar soms vallen ook de limburgse zomerdagen letterlijk in het water door het slechte weer. Hotel*** 't Buskruid geeft daarom de "slechtweergarantie" bij boekingen. De slechtweergarantie geldt van 1 juni t.e.m. 30 september. Wanneer voorspeld wordt dat de kans op regen in heel Limburg groter is dan 50%, dan kan je a.d.h.v. garantiebonnen gratis gebruik maken van de beste "All Weather" attracties die onze provincie rijk is (overdekte speeltuinen, bowlingbanen, filmzalen, musea,...). Net iets anders Naast natuur en rust vind je bij ons ook het bruisende leven van Hasselt waar heel het jaar door leuke activiteiten plaatsvinden. Bezoek zeker: Begijnhof Diest, Europlanetarium Genk, de gevangenis te Tongeren, het jenever- en Modemuseum en de Japanse tuin te Hasselt, het mijnmuseum en de moskee te Beringen, domein Bokrijk en domein Bovy nabij het autocircuit te Zolder... Wij heten je van harte welkom in Limburg! Hotel*** 't Buskruid Dr Vanderhoeydonckstraat 64 3560 Lummen Tel : 013/52 11 84
Auteur: Toerisme Lummen
Meer informatie
Hotel

Boulevard - Glabbeek
Cafe

Tuiltermolen
Op de Demer staan verschillende oude watermolens. De Tuiltermolen is een tweeslagmolen. De waterkracht werd vroeger gebruikt voor winning van o.a. looizuur en lijnzaadolie. In de toekomst wordt deze molen heringericht voor het opwekken van groene energie. De Tuiltermolen zal mee ingeschakeld worden in het beheer van het domein van de abdijsite Herkenrode. Bij de restauratie van deze molen, alsook van de abdijhoeve, werd rekening gehouden met nestgelegenheid voor o.a. kerkuil, zwarte roodstaart, gierzwaluw en huiszwaluw.
Auteur: Agentschap voor Natuur en Bos
Molen

Kortenaken
De landelijke gemeente bestaat uit 5 deelgemeenten en één gehucht. In totaal zijn er 7 dorpskernen, omdat de deelgemeente Kersbeek-Miskom uit twee kerkdorpen bestaat. In het brede valleigebied van de Velpe vormen de boomgaarden een vertrouwd beeld. Daarnaast is de gemeente ook een agrarisch lappendeken: uitgestrekte akkers en weilanden komen veelvuldig voor. Kortenaken leeft van veeteelt, land- en tuinbouw. Echte dorpskernen vindt men er niet. Het is een grote lintbebouwing van kern naar kern met daarachter een agrarisch geheel. Kortenaken is de derde grootste perengemeente van België en om die reden komen er elk jaar vele seizoensarbeiders om vooral peren te plukken/sorteren en teneinde de bomen te snoeien. Het grote merendeel van de werkende inwoners zijn pendelaars die hun inkomen moeten zoeken buiten de gemeente. De gemeente telt ruim 7.500 inwoners.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Sint-Margriete-Houtem
Sint-Margriete-Houtem, ook geschreven Sint-Margriet Houtem, is een dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van de stad Tienen. Sint-Margriet Houtem was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.Voor de fusie grensde Sint-Margriete-Houtem aan het veld Rode over een kleine afstand aan Neerlinter. Bovendien kwam Bunsbeek niet alleen aan de noordkant tot tegen Houtem. Een aantal percelen in het gehucht Stok "omarmden" de gemeente in het noordoosten. Aldus bestond Houtem uit een gewone kern en een langgerekt gebied dat zich tot tegen Neerlinter uitstrekte. Deze ingewikkelde situatie werd sterk vereenvoudigd, doordat enkele percelen werden toegevoegd aan Kortenaken.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Hoeleden
Hoeleden is een deelgemeente van Kortenaken , gelegen langs de rechteroever van de Velp. Hoeleden was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.De oorsprong van het toponiem Hoeleden is onzeker, maar het komt waarschijnlijk uit het Oudnederlandse woord hol, dat land met holten betekent.Er zijn zowat dertien verschillende schrijfwijzen van de dorpsnaam ontdekt, waarvan de meest gebruikte Holede , Hoole en Houl zijn.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Kasteel van Stevoort
Het kasteel van Stevoort is een voormalig waterkasteel van de heren van Klein Stevoort, gelegen aan Hasseltse Dreef 115.Vermoedelijk stond hier in de 11e eeuw reeds een kasteel. In de 16e eeuw kwam het aan de familie Salm-de Rougrave. Uit deze tijd stamt de vierkante, zuidoostelijke hoektoren. In 1630 werd de familie De Groote eigenaar. In 1701 kwam het kasteel aan de familie De Libotton. Deze verbouwde het kasteel ingrijpend en breidde het ook uit.
Kasteel

De Wijers
Het unieke vijvergebied de Wijers wordt ook wel het land van 1001 vijvers genoemd. Je fietst en wandelt er tussen honderden waterpartijen met een kleurrijke fauna en flora. Cultuurhistorische parels wisselen de natuurpracht af.
Auteur: tvl
Natuurgebied

Slagveld van Halen
Het slagveld van Halen is gelegen op de overgang tussen het reliëfrijke Hageland en de depressie van het Halensbroek waar de Velpe, Gete, Herk en Demer samenvloeien. Het landschap is er zacht glooiend door de aanwezigheid van heuvels en ingesneden beekvalleien. De Mettenberg die mee bepalend is geweest voor de ligging van dit slagveld bij het begin van de Eerste Wereldoorlog, is één van de uitlopers van de keten van restheuvels – ook getuigenheuvels genoemd- in het noordoosten van Vlaams-Brabant tot in Limburg. Kenmerkend voor deze rug is zijn zuidwest-noordoost georiënteerde structuur. Hij dankt zijn ontstaan aan een ZW-NO lopende geul, die ruwweg 10 miljoen jaar geleden door de opkomende Diestiaanzee met glauconiethoudende zanden raakte opgevuld. Een ijzerzandsteenkap beschermde de zandlaag tegen erosie door afspoelend regenwater. Wat ooit een geul was, kwam daardoor in reliëf te staan (Borremans 2015; Dusar e.a. 2014).
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
Veldslag

Rotemse Molen
Voormalige watermolen op de Velpe. Circa 1422 werd door de cisterciënzerinnen van Mariëndal een molen gebouwd op de Velpe, die voor 1646 verdwenen was, aangezien op dat ogenblik de huidige molen gebouwd werd (datering in zwarte baksteen op de noordgevel, en zelfde jaartal op een balk in de woonplaats); het jaartal 1777 op een gevelsteen in de zuidgevel verwijst naar een vernieuwing van deze gevel; de molen bleef in het bezit van de abdij tot kort voor de Franse revolutie, toen hij verkocht werd aan de abdij van Nonnen-Mielen bij Sint-Truiden; tijdens de Franse bezetting ging hij over in privé-bezit; sinds 1961 buiten bedrijf.
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
Watermolen

Kerk van Neerlinter
De kerk van Neerlinter is toegewijd aan Sint-Follianus. Volgens een oorkonde uit 1139 bestond deze kerk reeds lang. De kerk diende verscheidene keren herbouwd te worden. Nu eens omdat ze te klein was, dan weer omdat ze was afgebrand (een paar keer) of omdat een ijzeren kruis door het dak stortte. Vandaag vraagt het daarom enig speurwerk om delen van de kerk in een bepaalde eeuw te situeren.
Auteur: Lannoo
Kerk

café De Smid
Het café De Smid werd ooit door een smid gebouwd, die van de dorpskern naar de spoorlijn verhuisde toen hij de opdracht kreeg er onderdelen voor te maken. De man had een goed oog in de dorst van de reizigers en installeerde meteen ook een café, dat druk werd bezocht door zowel vroege als late reizigers.
Auteur: Lannoo
Cafe

Museum Slag van de Zilveren Helmen
Het museum Slag van de Zilveren Helmen is ondergebracht in een 18de-eeuwse schuur en gedenkt de ruiterijveldslag die hier geleverd werd op 12 augustus 1914 tussen 4000 Duitse en 2400 Belgische ruiters. De Duitse troepen leden hier na een acht uur durende veldslag hun enige nederlaag van de Eerste Wereldoorlog.
Auteur: Lannoo
Museum

Sint-Cyriacuskerk van Budingen
Het dorpscentrum van Budingen (een deelgemeente van Zoutleeuw) wordt gedomineerd door de classicistische Sint-Cyriacuskerk, waarvan de bouw werd aangevat in 1788. De onderbouw van de toren in ijzerzandsteen met zijn typische kleur dateert nog uit het begin van de 18de eeuw. Het kerkje bevat enkele kerkmeubelen uit de 17de en 18de eeuw, naast nog oudere beelden, onder meer een Sint-Ambrosius uit het einde van de 15de eeuw.
Kerk

Hotel Het Zummerheem
Fietsvriendelijk hotel aangeboden door Toerisme Vlaanderen.
Meer informatie op deze link
Auteur: RouteYou Route Generator
Hotel

Het domein Bovy
Het domein Bovy verwijst naar de eerder genoemde gouverneur. De geschiedenis van het domein gaat terug tot 1134, de stichtingsdatum van de abdij van Averbode. De norbertijnen bouwden hier een hoeve. Na de Franse Revolutie werd het domein verkocht en uiteindelijk kwam het in het bezit van Joseph Bovy, die er woonde tot aan zijn dood. We vinden zijn buste bij de ingang van het domein, een uitgestrekt park van 34 hectare. De opvallendste architectuur ontdekken we in het voormalige woonhuis en de stal. Door de bepleistering van de gevels kreeg het geheel in de 19de eeuw een neoclassicistisch uitzicht. Ten westen liggen stallen en een karhuis uit de 19de eeuw. Langs de noordkant vinden we een dwarsschuur, waarschijnlijk uit de 17de eeuw. Het domein is vandaag een park voor stille recreatie met wandelwegen, thematuinen, een beemdenpad en een vijver.
Auteur: Erfgoed Vlaanderen
Park

Sterrenwacht
Beklimmingscode van RouteYou : E_4_d
Lengte : 0.59 km
Stijging : 23 m
Gemiddelde hellingsgraad : 4 m / 100 m - 3.76 %
Maximale hellingsgraad : 8.04 %
Auteur: Cols&Climbs@RouteYou
Helling

Dorpsmolen
Auteur: Landelijke Gilden fiets-, wandel- en autoroutes
Watermolen

Halens Broek
Het Halens Broek is ook gekend als de Moerassen van Halen. Een broek is een laaggelegen gebied dat blijvend nat is. Dit kan komen door kwel (opwellend grondwater) of door een rivier of beek die regelmatig overstroomt en in sommige winters het land langere tijd overspoelt. Het Halens Broek is nu grotendeels droog gelegd door ophoging voor een industriegebied.
Moerassen zijn een goede bron van volksverhalen en legenden. Dat is hier ook het geval. Mist komt regelmatig en snel op in dit soort laaggelegen plaatsen. Als lucht 's avonds of 's nachts afkoelt dan zakt de relatief zwaardere lucht naar lager gelegen gebieden. En als die koude lucht al verzadigd is met water krijg je kleine waterdruppeltjes en dus mist.
Het verhaal is dat Brouwer Martens bier was gaan afleveren en dat hij de korte weg door het Halens Broek genomen had om naar huis terug te keren. Maar door de mist vond hij de weg niet meer. Toevallig klonk de klok van de kerk van Halen. Zo kon hij zich oriënteren en vond hij de weg terug naar huis. Zo een moeras was zeker niet zonder gevaren. En je kon snel in drijfzand vast raken en er niet meer uitkomen. Dat besefte ook Brouwer Martens. Hij gaf een donatie aan de kerk uit dankbaarheid en vroeg ook om elke dag de klok 3 minuten te laten luiden. En dat zou de oorsprong zijn waarom nu nog steeds de kerkklok van Halen elke dag 3 minuten luidt.
Auteur: RouteYou
Natuurgebied

Herberg bij Tante Julia
In het kruidenierswinkeltje van Julia Bex bleef de tijd stilstaan. Terwijl je er vriendelijk werd bediend, sprak je er over de kleine dingen van elke dag. Je voelde je er op je gemak. Vinod en al zijn fijne medewerkers namen de fakkel over. In hun herberg kun je terecht als je dorst of honger hebt of gewoon zin hebt om uit te rusten op het tuinterras. Ze laten je met een goed gevoel en een gerust hart weer naar huis vertrekken. Net zoals vroeger…
Auteur: Visit Limburg
Cafe

Een nieuwe kerk en een bijzonder architect
Het is de Brusselse architect Jules Barbier die de plannen voor een nieuwe kerk tekende en de kosten raamde op 24.996 Bef. Dit moet zeker een tour de force voor een scherpe berekening geweest zijn want de uitgaven mochten niet meer dan 25.000 Bef. bedragen.
De bouw werd begonnen op 24 maart 1894 en voltooid in 1898. De volgende jaren zou de kerkfabriek amper aan de kosten kunnen voldoen. Het duurde jaren voor iedereen betaald werd. De aannemer Colsoul klaagde hierover nog in 1914. Of hij uiteindelijk zijn geld gekregen heeft, weten we niet. De Eerste Wereldoorlog zou wel eens het verloop van de financiering kunnen bepaald hebben.
Neogotiek en een vleugje Art Nouveau
Het moet ons niet verwonderen dat de kerk van Grazen ontworpen werd in een stijl die in die periode bij voorkeur gehanteerd werd voor religieuze gebouwen: de neogotiek. Als we daar een ander voorbeeld in het Hageland naast plaatsen, namelijk de kapel van het gasthuis in Aarschot, dan zijn de gelijkenissen groot. Uiteraard vinden we hier de spitsboog, het archetypisch kenmerk van de gotiek, terug. Maar kijk vooral naar het gebruik van baksteen afgewisseld met elementen in hardsteen. Die zie je overvloedig gebruikt in de inkom en spaarzaam in accenten van raamomlijstingen, dekstenen en druiplijsten. Het effect is niet alleen berekend op decoratie maar heeft ook een praktisch voordeel om gevoelige delen te beschermen en te ondersteunen. De ingang is – buiten enkele kruisbloemen op de geveltoppen na – de enige plaats waar beeldhouwkunst versierend gebruikt wordt: losse bladmotieven van de kapitelen en hoofdjes met ernstig kijkende gezichten.
De kleur van de rode bakstenen is subtiel gebruikt om de vensters iets in de grijze muurvlakken te laten uitspringen.
Het geheel is bijzonder elegant. Het lijkt alsof Barbier alle moeite genomen heeft om deze gracieuze bescheidenheid aan te passen aan de nederigheid van deze agrarische gemeenschap. Kijk maar naar het sierlijke daktorentje, het grote hellende dak, de smalle, gegroepeerde ramen…
En toch! Een markant detail zien we in het opvallend ronde venster met glasraam in de zuidelijke beuk. Het lijkt wel een juweel gevat in de heldere baksteen en de vloeiende, bijna voluptueuze vorm van de ‘dorpel’. Beeld je eens in dat je hier honderd jaar geleden op een besneeuwde avond en een heldere sterrenhemel naar de kerstmis gaat en dat het licht in de kerk uitnodigend gloeit...
Een nieuwe bestemming
In 1923 kocht de gemeente Geetbets voor een bedrag van 652.000 euro drie eigendommen van het bisdom: de kerk van Grazen en de parochiezaal en de pastorij van Rummen.
Momenteel kan de kerk gehuurd worden door mensen die er kleinschalige evenementen willen organiseren. Dat kunnen zowel privéactiviteiten zijn als activiteiten voor een ruimer publiek. Op die manier wordt de kerk een uitbreiding van het buurthuis vlakbij. Dat momenteel gerenoveerd en zou einde van dit jaar (2024) klaar moeten zijn. Voor de reservatie voor een dag betaal je 150 euro plus de verwarmingskosten.
Architect Jules Barbier, neogotiek en een Brusselse kermis
Wat ons uitermate verwondert is het feit dat de architect de niet onbekende Jules Barbier is. Jules Barbier werd in 1865 geboren in Hasselt maar zijn ouders woonden toen reeds in Schaarbeek. Het gezin was zeker niet onbemiddeld en had connecties in diverse kringen zoals het openbaar bestuur, de bouw- en zakenwereld en de artistieke scène. Het is dan misschien niet toevallig dat hij na zijn studies als architect aan de slag kon gaan bij Jules-Jacques Van Ysendyck. Van Ysendijck was een belangrijke, zo niet de belangrijkste vertegenwoordiger van de Vlaamse neorenaissancestijl. Het stadhuis van Schaarbeek is hiervan een schitterend voorbeeld. En hoewel Barbier het palet van diverse stijlen perfect beheerste, zal je vaak iets van dit neorenaissance historicisme in zijn realisaties terugvinden. Zelfs in zijn talrijke Art Nouveau-woningen is er een samenspel van baksteen en natuursteen en maakt hij gebruik van hoektorentjes en scherp hellende daken.
Barbier was erg actief bij restauraties van historische gebouwen. En hier moeten we waarschijnlijk zijn band met Grazen zoeken. Van 1893 tot 1910 werkte hij in Zoutleeuw en restaureerde er het gemeentehuis, de school, de overdekte markt en het vredegerecht. Dat hierdoor de contacten gelegd werden voor de bouw van de nieuwe kerk in Grazen, is best mogelijk.
Maar wat Barbier bij het grote publiek het meest beroemd maakte, en waardoor hij volgens het architectuurtijdschrift Vers l'art van 1898 tot onze meest opmerkelijke architecten behoorde, was zijn deelname aan grote tentoonstellingen zoals l’Exposition internationale de Bruxelles van 1897 waarvoor hij de wijk Vieux Bruxelles ontwierp. Dit was helemaal niet bedoeld als een wetenschappelijk verantwoorde archeologische reconstructie maar als een pittoreske uitvinding gebaseerd op stijlen uit het verleden. Voor l’Exposition universelle de Bruxelles (Solbosch) van 1910 tekende hij Bruxelles-Kermesse. De creatie ging op 24 augustus in de vlammen op. Barbier stierf een maand later op 29 september. Hij werd net 45 jaar.
Barbier, die een erg gevoelig man was en leed aan wat toen neurasthenie genoemd werd, heeft in zijn korte leven een erg groot oeuvre nagelaten dat te weinig bekend is.
Auteur: Jan Rymenams
Kerk

De Sint-Annakapel verlost je van ‘enuresis nocturna’
Waarschijnlijk had je de inhoud van deze paragraaf overgeslagen als er voor de titel alleen maar Sint-Annakapel zou gestaan hebben. En als er ‘bedplassen’ zou gevolgd hebben in plaats van deze deftige medicinale term, dan zou je nooit nieuwsgierig zijn geweest.
Hier kan je de heilige Anna aanroepen wanneer je kleine spruit – en dus ook jij – last heeft van bedwateren. Het is niet bekend sinds wanneer wanhopige moeders dit soort bedevaart naar hier ondernamen. Zeg maar: sinds mensenheugenis. En ze brachten de luiers van hun koters mee. Ik heb nergens gevonden of dit nu al dan niet luiers met inhoud moesten zijn. Blijkbaar moet de begankenis druk geweest zijn want ergens wordt verhaald dat hier vroeger waslijnen vol met kinderdoeken te zien waren. Of moeten we dat met een korreltje zout nemen? Zeker en vast, want er werd ook zout geofferd! Het verband met het bedwateren is niet zo duidelijk, tenzij je genoegen neemt met het feit dat zout hygroscopisch is en flink wat vocht kan opnemen. Fopspenen en armbandjes voldoen ook als ex voto. Een noveenkaars branden of dertien ommegangen rond kapel maken kon eveneens bijdragen tot het welslagen van het ritueel.
Maar de piskapel of luipiskapel, zoals ze genoemd wordt, is dus gewijd aan de Heilige Anna die in de middeleeuwen als moeder van Maria en als oma van Jezus erg populair was. Anne Harse, kloosterlinge uit de nabije abdij van Oriënten, liet de kapel in 1644 voor haar naamheilige bouwen. Tot in de jaren 1980 was er tijdens de dagen van de ijsheiligen (12 en 13 mei) een processie vanuit het dorp naar de kapel om een goede oogst af te smeken.
Toch had men niet het volle vertrouwen in de bedoelingen van de bezoekers en werd de deur blijkbaar afgesloten. Offeren kon je dan wel nog door gebruik te maken van een ingenieus mechanisme in het venster naast de ingang.
Blijkbaar moet het hier voor de sinten goed toeven zijn want wanneer je door de ingeslagen ruitjes loert, zie je op het altaar een bonte verzameling van heiligenbeelden. Eentje hiervan verdient nog even de aandacht. Dat is Sint-Martinus, de kannibaal onder de heiligen, een soort Merckx die in alle disciplines uitblonk. Hier wordt hij aanroepen tegen koorts. Er wordt gezegd dat hij op zijn sterfbed aangeslagen was door de koorts. Een andere verhaal dicht hem het tot leven wekken toe van een jongeling die aan koorts gestorven was. Koorts werd in de middeleeuwen beschouwd als een aparte aandoening. Men legde geen verband met een eventuele onderliggende oorzaak zoals een infectie. Het ritueel dat gehanteerd werd om van koorts te genezen bestond erin dat men een kledingstuk van de zieke aan de beroepsheilige offerde. Maar textiel was een dure aangelegenheid en daarom werd overgeschakeld op een rood lintje. Hiermee werd de zieke aangeraakt. Het lintje werd bij voorkeur onder heimelijke omstandigheden aan de tralies van een van de vensters van de kapel gebonden. Zoiets werd het ‘afbinden van de koorts’ genoemd. Argeloze voorbijgangers moesten wel voorzichtig zijn want door het aanraken van het lintje werd de koorts op hen overgedragen.
De kapel was altijd in privaat bezit en in 1877 was sprake van een chapelle nouvelle construction, wat zou betekenen dat zij geheel herbouwd zou zijn. In 2004 werd de kapel aangekocht door de gemeente en in 2010-2011 werd ze fraai gerestaureerd.
Zo midden in de velden is het een aangename plek om te mijmeren. En als het moeilijk is om in een sfeer van meditatie te komen, kan je altijd inspiratie vinden bij een van de gedichten die op roestvrije plaatjes op paaltjes in het gelid voor de kapel staan. Je leest poëzie van gelegenheidsdichters uit de basisschool of van lokale historici die hun verzen zeker met een aangescherpte pluim hebben geschreven. Maar je leest er ook een gedicht van de Hagelandse dichteres Ina Stabergh. En Hagelands moet je letterlijk want waar je gaat langs Hagelands’ wegen kom je een gedicht van Ina tegen. Deze schrijfster en dichteres, ooit de eerste vrouwelijke stadsdichter van Vlaanderen, verblijdt, vertedert en verwondert de voorbijganger op heel wat Hagelandse plekken met haar klare dichtkunst. Soms, en zoals het hier het geval is, is het handig wanneer je iets van de geschiedenis van de plek af weet. Daarentegen, weet je er niets van, dan kan het gedicht je op weg zetten van een boeiende speurtocht naar het verleden.
Auteur: Jan Rymenams
Kapel

Flora Dvor. Is dit een stad in Kroatië?
Neen hoor. De stad DVOR bestaat wel, maar hier hebben we het over het futuristische aandoende maaksel van dunne buizen en draden, een honderdtal meter van de kapel weg. Het is geen draaimolen om de was aan te hangen. En waarschijnlijk zullen de schietgebeden van de bedevaarders aan de kapel niet van hieruit naar hun hemelse helpers gelanceerd worden.
DVOR staat voor Doppler Very high frequency Omnidirectional Range station. Het is een zendstation voor nauwkeurige radionavigatie en sinds 1960 een standaard hulpmiddel voor ‘korte-afstandsnavigatie’ voor de luchtvaart.
Voor wie geïnteresseerd is in korte cursus radionavigatie kunnen we vertellen dat de VOR-grondstations rondom een signaal uitzenden op een frequentie in het VHF-bereik tussen 108,0 en 117,95 MHzt. Op een speciaal daarvoor bestemd instrument (HSI-indicator) in de cockpit van een vliegtuig kan voortdurend worden gezien op welke radiaal (1-360 graden) van het VOR-radiobaken het vliegtuig zich bevindt. De 360-radiaal is daarbij de referentie en duidt de richting aan van het magnetische noorden.
De meeste VOR's worden gecombineerd met distance measuring equipment (DME) en worden VOR-DME genoemd. Met DME kan de piloot aflezen wat de afstand tot het radiobaken is.
Dit nog: Flora is de roepnaam voor de DVOR in Grazen. Er staan zo’n 16 DVOR’s in België en elk heeft een unieke codenaam. Zo hebben we onder andere nog een Nicky, een Bruno en een Costa.
Auteur: Jan Rymenams
Zendmast

Bokkenrijders in het grensgebied
Nadat de legers van de Zonnekoning en die van zijn Engelse en Hollandse tegenstanders in het begin van de 18de eeuw onze contreien verlaten hadden, was er een periode rust. Maar midden van de eeuw werd die vrede ruw verstoord wanneer de Fransen opnieuw gewapenderhand de Oostenrijkse Nederlanden voor enkele jaren bezetten. Daarenboven teisterden mislukte oogsten en een epidemie van rode loop de bevolking. Niet iedereen onderging deze armoede en ellende op een lijdzame manier. Mannen en vrouwen organiseerden zich in gewapende bendes en haalden met geweld het geld waar het zat. Op het platteland waren dit de rijkere boeren en molenaars. Maar ook kasteelheren en de clerus ontsnapten niet aan hun aandacht. In het Nederlandse Brabant en Limburg en bij ons in het Luikse Land van Loon, werden die bendes ‘bokkenrijders’ genoemd. De naam is door mensen bedacht. Vroeger dacht men dat de duivel eruit zag als een bok. De bange bevolking meende dat de leden van de roversbenden knechten van de duivel waren en op bokken door de lucht reden. De bendes sloegen op korte tijd toe op verschillende uiteen gelegen plaatsen waardoor de mythe ontstond dat de rovers en moordenaars konden vliegen. In werkelijkheid waren er verschillende grote bendes actief. Maar een kenmerk hadden ze gemeen: de leden schrikten er niet voor terug om ongebreideld geweld te gebruiken.
Zo ook geschiedde in 1753 in de Grazenmolen. Op 4 juni van dat jaar, Hemelvaartsdag, zakte een handvol bendeleden gekleed in een blauwe kiel en met een ‘boeckzak’ op de rug bij het vallen van de avond naar de molen af. Achteraf zou blijken dat Sus van Lewe uit het nabije Rummen de leiding had. De hond had amper de tijd om aan te slaan. Enkele bendeleden drongen het molenhuis binnen. Ze drukten de molenaar Jacobus Van der Bempt een pistool op de borst en eisten geld: “Doe hoendt, op den oegenblick u geldt." De molenaar was helemaal niet van plan om hier zomaar aan toe te geven. Maar verweer had geen zin; Jacobus werd tegen de grond gegooid en gekneveld. De meid Catharina Hardy, ongerust door het lawaai, snelde ter hulp en sloeg met een "snel1" een van de rovers een gat in het hoofd. Er waren drie man nodig voor ze overweldigd, geslagen en gekneveld werd. De verwarring en het tumult waren totaal. Huisvrouw Catharina Croes riep om hulp maar werd met de woorden: "Slaat die alde hex doet” en met stokslagen de mond gesnoerd. Ook zij werd vastgebonden. De schurken troffen de andere meid Catharina Van Tilt op haar kamer aan. Zij werd bij gebrek aan koorden aan haar bed gebonden met strengen garen. Ondertussen ging de hond wild te keer. Dit razend geblaf wekte de knecht P. Moreau, die in de paardenstal lag te slapen. Ook hij snelde ter hulp maar werd ogenblikkelijk door twee op wacht staande rovers bij de keel gegrepen, in huis gesleurd, op de grond gegooid en aan handen en voeten vastgebonden. Tenslotte werd ook de andere knecht Jan Celis gepakt en gekneveld. De bokkenrijders hadden de naam onschuldigen weinig kwaad te doen. Het moet ons dan ook niet verwonderen dat de hoofdman beval om de meiden en knechten verder gerust te laten.
Nu de situatie onder controle was, concentreerden de rovers zich op de zaak waarvoor ze gekomen waren: geld. Met de sleutels van de molenaar en zijn vrouw doorzochten ze alle hoeken en kanten van het huis. Ze vonden geld en andere waardevolle zaken, rukten de gouden trouwring van de molenaarsvrouw en toen ze niets meer vonden, vroegen ze aan de molenaar of er nog geld was. De molenaar ontkende, maar toen de bandieten in zijn broekzak nog enkele geldstukken aantroffen, was er genoeg reden om hem opnieuw bruut te slaan. Het enige effect was een zieltogende molenaar.
Je moet wel ongemeen harteloos en cynisch zijn om vervolgens te midden van de kreunende slachtoffers bij een flakkerende gewijde kaars, genoegzaam te eten en te drinken. Enige tijd later bliezen ze de kaars uit, verlieten na een geslaagde avond rustig het pand en lieten de slachtoffers hulpeloos achter. De molenaar zou enkele dagen later aan zijn verwondingen overlijden.
Toen die de volgende dag bij toeval gevonden werden, liet de graaf van Duras onmiddellijk een onderzoek instellen. Dit onderzoek gebeurde grondig en verrassend nauwkeurig. Alle getuigen werden ondervraagd op basis van een uitgebreide lijst met 35 vragen. Het waren vragen die heel concreet de omstandigheden moesten beschrijven en waarbij de verschillende getuigenverklaringen getoetst werden zodat er een coherent en waarheidsgetrouw verhaal ontstond. Daarenboven werd niet alleen het verloop gereconstrueerd maar bevatten de vragen de feiten die strafbaar waren.
Bij het getuigenverhoor bleek dat Sus van Leeuwe en Gerard Vanrusselt van Rummen herkend werden.
Maar de wet is geduldig, ze vergeet niet en achterhaalt de waarheid wel. Niet veel later werden vijftig leden van de bende opgepakt en te Wellen, Stevoort en Herk-de-Stad opgeknoopt. De straffen waren ongemeen wreed. Onthoofden was waarschijnlijk nog het meest humane, maar wurging, levend verbranden, radbraken of in stukken hakken waren doorgaans onderdeel van een afschrikwekkend spektakel.
Verhaal

Hoeve Vinkenbosch: jenever, kippen en fruit.
Deze grote hoeve lijkt wel een klassieke vierkantshoeve. Maar dit klopt niet wanneer we historische kaarten raadplegen. Oorspronkelijk waren er alleen gebouwen aan de straatkant en het achterliggend woonhuis. Later werden de open zijden dicht gebouwd zodat de vorm een gesloten geheel werd.
Ze werd in de jaren 1850 door Joannes Henricus Vinckenbosch opgetrokken. Toen reeds had de hoeve een oppervlakte van 27 ha. Eigenaar Vinckenbosch had een grote stokerij te Tienen.
Hoewel we er voor deze stokerij niet geheel zeker zijn, zou het best kunnen dat de bedrijfsvoering gelijkaardig was als deze van de Hasseltse stokers. Die gaat als volgt: bij het verwerken van graan tot alcohol komt tijdens het stookproces een spoeling vrij. Dit residu is rijk aan bloem, gist, suikers, vezels, eiwitten en vitaminen en werd als veevoeder aangewend. In het begin gebeurde dit voor het overwinteren van het vee. In Vlaanderen waren dat vooral runderen. De dieren werden in de winter op stal gehouden en produceerden – naast vlees – ook melk voor boter en kaas. De mest van de dieren en de kaliumas uit de fornuizen werden uitgereden op de velden, wat dan weer de graanoogst ten goede kwam. Zo was de kringloop gesloten. Het hoevepersoneel kon ’s winters in deze ‘bedrijfstak’ nog actief zijn. Vanaf 1848 – twee jaar later werd deze hoeve gebouwd – brak de grote bloeiperiode aan van de jenevernijverheid. De verdere mechanisatie van de stokerijen, de uitbouw van een goede verkeersinfrastructuur en de vaccinatie van de runderen tegen de longziekte maakten dat deze expansie bleef duren tot 1880. In de Hasseltse regio waren de runderen alleen nog ossen die op stal gehouden werden en vetgemest werden voor het vlees. Die productie was zo groot dat Hasselt kan bogen op het eerste Belgische slachthuis. We denken dat zich in de bijgebouwde vleugels van deze hoeve de stallen voor de ossen werden ingericht.
Rond 1880 begon echter het verval. De overheid verhoogde stelselmatig de alcoholaccijns, niet alleen om de schatkist te spijzen, maar ook om het alcoholmisbruik in te perken. De gewijzigde landbouwpolitiek legde de klemtoon op de vleesnijverheid en niet langer op de eigen graanproductie waardoor de weg werd vrijgemaakt voor de import van goedkoop graan uit de Balkan, Rusland en Amerika.
Bovendien was voor de kleinere graanstokerijen de concurrentie met de spiritusfabrieken, die alcohol wonnen uit goedkopere grondstoffen zoals suikerbieten en suikerbietmelasse, niet langer houdbaar. Zij overleefden enkel dankzij de verkoop van vee en stalmest. Maar ook hier strooiden de opkomst van kunstmest en de toenemende concurrentie van landbouwers die zich steeds meer op veeteelt toelegden, roet in het eten. We zien dan ook dat dit bedrijf hier omstreeks 1900 een grote kippenkwekerij wordt.
In de jaren 1970 werd het accent naar fruitteelt verschoven en werden grote frigo’s geïnstalleerd. In 1988 hadden de eigenaars Emiel en Georges Vinckenbosch ongeveer 45 ha waarvan 25 ha fruit.
Hoeve

GS Bikers rit 15 voor team B in 2026